Արմավիրը Հայաստանի ամենահարթ և ամենատաք երկրամասն է։ Այստեղ լեռները հեռանում են, և աստվածաշնչյան Արարատի ստորոտում փռվում է Արարատյան դաշտը՝ սև հրաբխային հող, որ կտրտված է ոռոգման ջրանցքներով, խաղողի այգիներ՝ մինչև հորիզոն, ծիրանի ու դեղձի այգիներ։ Սա երկրի գլխավոր հացատունն ու գինետունն է՝ այն վայրը, որտեղ հայկական տարին սկսվում է ծաղկումով, իսկ ավարտվում՝ հնձանով։
Բայց այս դաշտը պարզապես արտ չէ։ Վաղարշապատում, որ ողջ աշխարհը ճանաչում է որպես Էջմիածին, բաբախում է Հայաստանի հոգևոր սիրտը. այստեղ է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի աթոռանիստն ու IV դարի ամենահին քրիստոնեական մայր տաճարը, որը, ըստ ավանդության, հիմնվել է հենց Քրիստոսի ցույց տված տեղում։ Կողքին՝ Սուրբ Հռիփսիմեի և Սուրբ Գայանեի տաճարները, իսկ մի փոքր արևելք, դաշտերի մեջ, բարձրանում են Զվարթնոցի կլոր ավերակները՝ VII դարի փլված տաճարի, որի համարձակ եռահարկ ռոտոնդան իր ժամանակից դարեր առաջ էր անցել։
Դաշտի տակ կա նաև մեկ այլ հիշողություն։ Մեծամոր գյուղի մոտ հնագետները պեղել են բրոնզի դարի բնակատեղի՝ արհեստանոցներ, աստղադիտարան, ձուլարաններ, որոնք ավելի քան հինգ հազարամյա են. այսօր Մեծամոր անունն է կրում նաև Հայաստանի միակ ատոմակայանը։ Իսկ արևմուտքում դաշտը փակում է Արաքսը՝ սահմանային գետը, որից այն կողմ սկսվում է Թուրքիան և երևում է հենց այն Արարատը, որ մնացել է մյուս կողմում։
«Էջմիածինը դաշտի մեջ գտնվող տաճար չէ։ Դա այն կենտրոնն է, որի շուրջ դաշտն իմաստ ստացավ։»
Այս էջում՝ մարզի բնակավայրերը (սեղմելիս՝ եղանակով), գլխավոր հուշարձանները, երթուղիներն ու տարեգրությունը։ Էջմիածնի մայր տաճարը, Զվարթնոցը, Սարդարապատը, Մեծամորը՝ մեկ դաշտի չորս ժամանակները։
