Զառիթափ
Լեռնային գյուղ Արփա գետի ափին

Ինչ վայր է սա

Զառիթափը Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի լեռնային գյուղ է՝ Եղեգնաձորից մոտ 27 կիլոմետր հարավ-արևելք, շուրջ 1570 մետր բարձրության վրա։ Կյանքն այստեղ ընթանում է հանդարտ՝ անասնապահության, այգիների և լեռնային լռության մեջ։

Զառիթափը գտնվում է Վայոց ձորի մարզի հարավային հատվածում՝ Արփա գետի և նրա վտակի հովտում։ Գյուղը փռված է բլուրների լանջերին՝ մոտ 1570 մետր բարձրության վրա, իսկ կլիման չափավոր ցուրտ ու խոնավ է՝ տարեկան միջին ջերմաստիճանը շուրջ 9°C։ Այսօր Զառիթափում ապրում է մոտ 1380 մարդ, և լեռնային այս գյուղը պահպանում է իր հանդարտ գյուղական կենցաղը։

Նախկինում հայտնի լինելով Փաշալու անունով, իսկ խորհրդային տարիներին կարճ ժամանակ կրելով Ազիզբեկով անունը՝ գյուղը հիմնադրվել է XIX դարի առաջին կեսին։ Տեղացիները վաղուց զբաղվում են անասնապահությամբ, մրգերի և բանջարեղենի մշակությամբ։ Շրջակա բլուրները պահում են հնության հետքեր՝ միջնադարյան խաչքարեր, հին ամրոցի ավերակներ և Սուրբ Վարվառա մատուռը՝ այս երկրամասի երկար պատմության լուռ վկաները։

Ճանապարհորդի համար Զառիթափը ցուցադրական տեսարժան վայր չէ, այլ իսկական լեռնային Հայաստանը տեսնելու հնարավորություն՝ քարե բակեր, արածող հոտեր և Վայոց ձորի լեռնաշխարհի լայն տեսարաններ։ Գյուղը աշխարհին կապում է Հ41 ավտոճանապարհը, և այստեղ տանող ճանապարհն ինքնին մարզի հանդարտ անկյունների ճամփորդության մասն է դառնում։