Սարավան
Լեռնային գյուղ Դարբ գետի ափին

Ինչ վայր է սա

Սարավանը փոքրիկ լեռնային գյուղ է Հարավային Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում՝ Դարբ գետի ափին, մոտ 1720 մետր բարձրության վրա։ Այստեղ բնակվում է երկու հարյուրից մի փոքր ավելի մարդ, իսկ շրջակայքը պահպանում է միջնադարյան եկեղեցու և հին խաչքարերի հետքերը։

Սարավանը փռված է Վայոց ձորի լեռներում՝ Վայք քաղաքից մոտ 18 կիլոմետր հեռու, Ջերմուկ տանող ճանապարհին։ Մինչև 1956 թվականը գյուղը կոչվում էր Դարբ (Թերբ)՝ համանուն գետի անունով, որի երկայնքով այն ձգվում է. ներկայիս անունը կապում են «սար» և «վան» բառերի հետ՝ «լեռների մեջ»։ Բնակչությունը փոքր է և տասնամյակների ընթացքում տատանվել է. 2011 թվականի մարդահամարով Սարավանում հաշվվում էր 245 բնակիչ, իսկ վերջին տարիներին մշտապես ապրում է ընդամենը մի քանի տասնյակ ընտանիք։

Գյուղի կյանքը դեռ հենվում է հողի և անասունի վրա. տեղացիները զբաղվում են անասնապահությամբ, աճեցնում են հացահատիկ ու անասնակեր, ծխախոտ և պտղատու ծառեր։ Վայոց ձորի բարձրությունն ու լեռնային կլիման այստեղի օրերը զով են պահում նույնիսկ ամռանը, իսկ ձմեռները՝ ձյունառատ։

Սարավանի շրջակայքը հետաքրքիր է հին հուշարձաններով. պահպանվել են XVII դարի եկեղեցու ավերակները, իսկ գյուղից հարավ-արևմուտք մի քանի կիլոմետրում հանդիպում են XI–XVII դարերի խաչքարեր և մատուռի մնացորդներ։ Ճանապարհորդի համար Սարավանը հանգիստ կանգառ է Ջերմուկ տանող ճանապարհին, որտեղ կարելի է զգալ հայկական լեռնային գյուղի դանդաղ ռիթմը։