Փոռ
Վայոց ձորի լեռնային հանգիստ գյուղ

Ինչ վայր է սա

Փոռը փոքրիկ գյուղ է Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում՝ Վայքի լեռների հյուսիսային լանջերին, Եղեգնաձորից մոտ 27 կիլոմետր հարավ-արևելք։ Այստեղ ապրում է հարյուրից մի փոքր ավելի մարդ, իսկ գյուղի գլխավոր նշանն են Սուրբ Աստվածածին հին եկեղեցիներն ու միջնադարյան խաչքարերը։

Գյուղը փռված է ծովի մակերևույթից մոտ 1510 մետր բարձրության վրա՝ Արփա գետի ձախ ափին։ Սա բնորոշ լեռնային հայկական գյուղ է. բարձրության և լեռնային օդի շնորհիվ Փոռի շրջակայքը հատկապես գեղեցիկ է պարզ օրերին, երբ տեսանելի են Վայոց ձորի հարևան լեռնաշղթաները։ Գյուղի հողերը սահմանակից են Զառիթափ, Մարտիրոս և Ազատեկ համայնքներին։

Տեղական տվյալներով՝ ներկայիս բնակիչները XIX դարի կեսերին Սալմաստից և Ղարադաղից տեղափոխված հայերի սերունդներն են։ Բնակչությունը փոխվել է. 2011 թվականի մարդահամարով այստեղ ապրում էր 134 մշտական բնակիչ։ Մարդիկ դեռ անասնապահությամբ են զբաղվում, այգեգործությամբ և մշակում են հացահատիկ, բանջարեղեն ու անասնակեր կուլտուրաներ։

Փոռի գլխավոր հպարտությունը Սուրբ Աստվածածին երկու եկեղեցիներն են՝ 1830 թվականի եռանավ բազիլիկ տաճարն ու 1910 թվականի ավելի ուշ եկեղեցին, իսկ կողքին պահպանվել են XIII–XIV դարերի խաչքարեր։ Վայոց ձորով ճամփորդողի համար Փոռը զբոսաշրջային ուղիներից հեռու հանգիստ կանգառ է, որտեղ կարելի է զգալ հայկական լեռնային գյուղի անշտապ ռիթմը։