Կալաշար
Ամայացած գյուղ Եղեգիս գետի ափին

Ինչ վայր է սա

Կալասարը փոքրիկ լեռնային գյուղ է Հայաստանի Վայոց Ձորի մարզի հյուսիսում՝ Եղեգիս գետի աջ ափին, Եղեգնաձորից մոտ 14 կմ հյուսիս-արևելք։ Այսօր այն գրեթե ամայացած է, սակայն 1990 մետր բարձրության վրա դեռ պահպանում է նախկին կյանքի հետքերը։

Կալասարը գտնվում է Վայոց Ձորի հյուսիսային մասում՝ Եղեգիս գետի աջ ափին, Վարդենիսի լեռնաշղթայի հարավային լանջին, Հերմոն գյուղի մերձակայքում։ Մոտ 1990 մետր ծովի մակարդակից բարձրությունը պայմանավորում է տեղի բնավորությունը՝ չափավոր ցուրտ ու խոնավ կլիմա, զով ամառ և ձյունառատ ձմեռ։ Գյուղ տանող ճանապարհն սկսվում է մարզկենտրոն Եղեգնաձորից, որից ուղիղ գծով այն բաժանում է մոտ 14 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք։

Ժամանակին սա կենդանի լեռնային գյուղ էր. XIX և XX դարերի մարդահամարների համաձայն այստեղ ապրում էին հարյուրավոր մարդիկ, իսկ բնակիչների հիմնական զբաղմունքն անասնապահությունն էր՝ նախիրների արածեցումը շրջակա լանջերին։ Մեր օրերում Կալասարը գրեթե ամբողջությամբ դատարկվել է, և վերջին մարդահամարներն այստեղ արձանագրում են զրոյական մշտական բնակչություն։ Նախկին համայնքից մնացել են տներն ու պատվարները, որոնք աստիճանաբար ձուլվում են լեռնային բնապատկերին։

Կալասարի գլխավոր պատմական արժեքը IX դարի եկեղեցին է։ Հայաստանով ճանապարհորդողի համար այս վայրն ավելի շատ քարտեզի հանգիստ կետ է, քան զբոսաշրջային կենտրոն. այստեղ արժե այցելել նրանց, ովքեր սիրում են Վայոց Ձորի ամայի լեռնային գյուղերը, Եղեգիս գետը և Վարդենիսի լեռնաշղթայի տեսարանները՝ հեռու բանուկ ուղիներից։