Գետիկվանք
Լքված գյուղ Վայոց ձորի լեռներում

Ինչ վայր է սա

Գետիկվանքը բարձրլեռնային գյուղ է Վայոց ձորի մարզի հյուսիսում՝ համանուն գետի հովտում, Վարդահովիտից մոտ չորս կիլոմետր հյուսիս-արևելք։ Այսօր այն ամայացած բնակավայր է՝ ծովի մակարդակից 2210 մետր բարձրության վրա, որտեղ մնացել են միայն նախկին գյուղական կյանքի հետքերը։

Գետիկվանքը թաքնված է Վայոց ձորի հյուսիսային մասում՝ Գետիկվանք փոքրիկ լեռնային գետի հովտում։ Մոտակա բնակեցված գյուղից՝ Վարդահովիտից, այն հեռու է մոտ չորս կիլոմետր։ 2210 մետր բարձրությունը այն դարձնում է ձորերի ու լեռների այս երկրամասի ամենաբարձրադիր վայրերից մեկը։

Ժամանակին այստեղ մարդիկ էին ապրում. մարդահամարներն արձանագրել են մինչև մի քանի հարյուր բնակիչ, իսկ ամենաբարձր նշված թիվը մոտեցել է հինգ ու կես հարյուրի։ 1989 թվականին՝ Ղարաբաղյան հակամարտության տարիներին, գյուղի նախկին ադրբեջանական բնակչությունը լքել է այն, և այստեղ վերաբնակեցվել են Նախիջևանից ու Ադրբեջանից հայ փախստականներ։ Սակայն այս դաժան բարձրլեռնային վայրում մնալը դժվար է եղել, և 2011 թվականի մարդահամարին Գետիկվանքը մնացել է առանց մշտական բնակիչների։ Այսօր սա հանդարտ, ամայացած գյուղ է, որի տներն ու դաշտերը կամաց-կամաց վերադառնում են լեռներին։

Կլիման այստեղ չափավոր ցուրտ է ու խոնավ (Քյոպենի դասակարգմամբ՝ խոնավ-ցամաքային տիպ)՝ Վայոց ձորի բարձրլեռնային վայրերին բնորոշ։ Ճանապարհորդի համար սա ավելի շատ լռության ու անդորրի վայր է, քան զբոսաշրջային ենթակառուցվածքի. անծայրածիր ալպիական մարգագետիններ, զով օդ և գետի հովտի շուրջ լեռնաշղթաների տեսարաններ։ Վարդահովիտի շրջակայք եկողներին Գետիկվանքը հիշեցնում է, թե ինչպես են ապրում ու լռում Հայաստանի լեռնային գյուղերը։