Բարձրունի
Լեռնային գյուղ Վայոց ձորի հարավում

Ինչ վայր է սա

Բարձրունին փոքրիկ հայկական գյուղ է Դարալագյազի լեռնաշղթայի հարավային լանջին, Վայոց ձորի մարզում, շուրջ 1950 մետր բարձրության վրա։ Գյուղում պահպանվել են հին եկեղեցին և միջնադարյան խաչքարերը։

Բարձրունին գտնվում է Եղեգնաձորից մոտ 41 կիլոմետր հարավ-արևելք, Վայոց ձորի մարզի լեռնային հարավային մասում։ Գյուղը բարձր է՝ ծովի մակարդակից շուրջ 1950 մետր, և կլիման համապատասխան է բարձրությանը՝ ցուրտ ու խոնավ ձմեռ և զով ամառ, տարեկան միջին ջերմաստիճանը՝ մոտ 6,8 °C։ Այսօր այստեղ ապրում է մի քանի հարյուր մարդ. 2011 թվականի մարդահամարով՝ շուրջ 361 բնակիչ, և բնակչությունն աստիճանաբար նվազում է, ինչպես Հայաստանի շատ լեռնային գյուղերում։

Ներկայիս գյուղը ձևավորվել է XIX դարում. 1828 թվականին այստեղ վերաբնակվել են Պարսկաստանի Խոյից և Սալմաստից եկած հայերը։ Նախկինում այն կոչվել է «Սուլթան բեկ» և վերանվանվել է 1935 թվականին։ Բայց վայրի պատմությունը շատ ավելի հին է. «Հին գյուղ» կոչվող տեղում հայտնաբերվել են VII դարի խաչքարեր և քանդակազարդ քարերով կիսավեր կառույցներ, իսկ Բարձրունու հուշարձանների շարքում են XIII–XIV դարերին վերագրվող եկեղեցին, մատուռները և XIII–XVII դարերի խաչքարերը։

Գյուղի կյանքը մինչ օրս հենվում է հողի և լեռների վրա. բնակիչները զբաղվում են դաշտավարությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ և մեղվաբուծությամբ։ Սահմանամերձ դիրքի պատճառով հողերի մի մասը մնում է չմշակված։ Ճանապարհորդի համար Բարձրունին հանգիստ բարձրլեռնային կանգառ է՝ Դարալագյազի լեռնաշղթայի տեսարաններով և համեստ, բայց իսկական միջնադարյան հուշարձաններով։