Ախտա
Ամայացած գյուղ Ախտք գետի ափին

Ինչ վայր է սա

Ախտան փոքրիկ գյուղ է Վայոց ձորի հարավ-արևելքում՝ ծովի մակարդակից 1650 մետր բարձրության վրա, Ախտք գետի ափին, Եղեգնաձորից մոտ 22 կիլոմետր հեռու: Այսօր այն գրեթե ամայացած վայր է. վերջին մարդահամարով այստեղ մնացել էր ընդամենը մեկ բնակիչ:

Ախտան թաքնված է Վայոց ձորի մարզի լեռնային հատվածում՝ Ախտք փոքրիկ գետի ափին, որը հոսում է կիրճով Եղեգնաձորից հարավ-արևելք: Ծովի մակարդակից 1650 մետր բարձրությունն ու չափավոր ցուրտ, խոնավ կլիման թելադրում են տեղի կյանքի ռիթմը. տարեկան միջին ջերմաստիճանը մոտ 8,6 աստիճան է, հունվարը մի փոքր սառնամանիք է բերում, իսկ ամենատաքը մնում է հուլիսը: Տեղումներն ամենաշատն են մայիսին, երբ լանջերը հատկապես կանաչում են:

Գյուղի պատմությունն ընթերցվում է առաջին հերթին մարդահամարների թվերով: XIX դարի առաջին կեսին այստեղ ապրում էր երկու հարյուրից պակաս մարդ, դարավերջին բնակչությունն աճել էր մինչև մի քանի հարյուր, ապա դանդաղ նվազել: Մեր օրերում Ախտան գրեթե ամբողջությամբ ամայացել է. վերջին մարդահամարներն արձանագրում են մեկ բնակիչ: Սա Վայոց ձորի, Հայաստանի ամենաքիչ բնակեցված մարզի, շատ լեռնային գյուղերի բնորոշ ճակատագիրն է:

Ճանապարհորդի համար Ախտան բարձրաձայն տեսարժան վայրերով կետ չէ, այլ հանգիստ անկյուն, որտեղ գյուղի պատմությունը կարծես սառել է: Այստեղ արժե այցելել նրանց, ովքեր գնահատում են ամայի լեռնային կիրճերը և ուզում են տեսնել, թե ինչ տեսք ունի գրեթե դատարկ հայկական գյուղը Վայոց ձորի դաժան, բայց գեղատեսիլ լանջերի մեջ: