Վարագավան
Գյուղ Շամշադինում՝ Նոր Վարագավանք վանքի մոտ

Ինչ վայր է սա

Վարագավանը գյուղ է Տավուշի մարզի արևելքում՝ պատմական Շամշադինում, մոտ 800 մետր բարձրության վրա։ Մինչև 1978 թվականը այն կոչվում էր Ախում. երեքուկես կիլոմետր հարավ-արևմուտք, անտառների մեջ բարձր բլրի վրա, կանգնած է Նոր Վարագավանք վանքը։

Վանքը հիմնադրել է Դավիթ Բ Կյուրիկյան թագավորը 1193–1198 թվականներին և ընդարձակել նրա թոռ Վասակ Բ-ն՝ 1224–1237-ին։ Կյուրիկյանները Բագրատունիների կրտսեր ճյուղն էին, որ կառավարում էր Տաշիր-Ձորագետի թագավորությունը. վանքը նրանց տոհմական դամբարանն էր ու թեմի կենտրոն։

Սկզբում համալիրը կոչվում էր Անապատ։ Նոր անունը ստացավ, երբ Վասպուրականից, սրբությունները մոնղոլներից փրկելով, Ղուկաս պատրիարքն այստեղ բերեց Կենարար Խաչի մասունքը՝ Վանա լճի մոտ գտնվող հանրահայտ Վարագավանքից. այդ ժամանակ և՛ վանքը, և՛ գյուղը դարձան «Նոր Վարագավանք»։

Գլխավոր՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին օծվել է 1240 թվականին. այն կառուցել է Անիից եկած Հովհան ճարտարապետը։ Հարավային մուտքը զարդարված է հայ ճարտարապետությանն անսովոր խճանկարով՝ մուգ մանուշակագույն ու երկնագույն քարերից՝ աստղի ու շեղանկյան ձևով։ 2004 թվականից ամեն տարի սեպտեմբերի վերջին այստեղ Էջմիածնից բերում են մասունքը՝ հանդիսավոր պատարագի համար։

Վարագավանը պահում է «Նոր Վարագավանքը»՝ Կյուրիկյանների իշխանական դամբարանն ու վանեցի սրբության ապաստանը Շամշադինի անտառներում։