Բերդավան
Գյուղ Բերդավանի գրեթե ամբողջական ամրոցի տակ՝ սահմանի մոտ

Ինչ վայր է սա

Բերդավանը գյուղ է Կողբ գետի վրա՝ Տավուշի մարզի Նոյեմբերյանի համայնքում, Նոյեմբերյանից երկու կիլոմետր հյուսիս։ Նախկինում այն կոչվում էր Թթանձոր, ապա Ղալաչա, իսկ Բերդավան անունը ստացել է 1978 թվականին՝ գյուղի վերևի ամրոցի անունով։

Հին գյուղն ունեցել է բարդ ճակատագիր. 19–20-րդ դարերի սահմանին՝ մոտ 1893–1900 թվականներին, այն տեղափոխվել է նոր վայր՝ մալարիա տարածող մոծակների պատճառով։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Բերդավանը կորցրեց իր տղամարդկանց կեսից ավելին։ Այսօր գյուղում գործում է Բերդավանի գինու գործարանը։

Գլխավոր տեսարժան վայրը Բերդավանի ամրոցն է՝ հայտնի նաև Ղալինջաքար անունով։ Հիմնված դեռ 10–11-րդ դարերում՝ ներկայիս տեսքով այն հիմնականում վերաբերում է 17-րդ դարին և կանգնած է բլրի վրա՝ գրեթե ամբողջական։ 1983 թվականին այն մաքրվել ու վերանորոգվել է։ Կողքին պահպանվել են եռանավ եկեղեցին ու միջնադարյան գերեզմանատունը՝ մեծ խաչքարով։ Ամրոցը կանգնած է հենց սահմանի մոտ, և 1990-ականներին նորից առիթ ունեցավ ծառայելու իր ուղիղ նշանակությամբ։

Բերդավանը պահակ-գյուղ է. նրա վերևում գրեթե անվնաս բարձրանում է Տավուշի լավագույն պահպանված ամրոցներից մեկը։