Բագրատաշեն
Հայաստանի գլխավոր դարպասը Վրաստան՝ Դեբեդ գետի վրա

Ինչ վայր է սա

Բագրատաշենը գյուղ ու ամենախոշոր սահմանային անցակետն է Տավուշի մարզի Նոյեմբերյանի համայնքում՝ Մ6 ճանապարհին, Վրաստանի հետ սահմանից մեկ կիլոմետր։ Այստեղ ապրում է մոտ երկու հազար ութ հարյուր մարդ։

Բագրատաշենով է անցնում Հայաստանից Վրաստան տանող գլխավոր ճանապարհը։ Մյուս կողմում՝ Դեբեդից այն կողմ, ընկած է վրացական Սադախլո գյուղը. Բագրատաշեն — Սադախլո անցակետն ամենաաշխույժն է երկու երկրների բոլոր ավտոմոբիլային անցակետերի մեջ՝ այն մայրուղին է, որ կապում է Երևանն ու Թբիլիսին։ Այն աշխատում է շուրջօրյա. միայն 2019 թվականին նրանով Վրաստան է մտել ավելի քան մեկ միլիոն մարդ։ 2022 թվականի օգոստոսին Դեբեդի վրա բացվեց նոր քառագիծ կամուրջը, իսկ անցակետն ինքը վերակառուցվել էր դեռ 2016-ին։

Այս վայրերը բնակեցված են խոր հնությունից։ Գետի մոտ՝ Դեբեդի հին դարավանդի վրա, ընկած է Բագրատաշեն-1 կայանը՝ քարի դարի բացօթյա բնակատեղի՝ մոտ երեսունչորս հազար տարվա, Անդրկովկասի սակավ վայրերից, որ ենթարկվում է շերտերի ճշգրիտ ուսումնասիրության։

Բագրատաշենը Դեբեդի վրայի կամուրջն է ու գլխավոր դարպասը, որով Հայաստանը դուրս է գալիս Վրաստան ու դեպի հյուսիս։