Բաշգյուղ
Բարձրլեռնային գյուղ Աշոցքի սարահարթին

Ինչ վայր է սա

Բաշգյուղը փոքրիկ հայկական գյուղ է Շիրակի մարզում՝ ծովի մակարդակից մոտ 2020 մետր բարձրության վրա, Գյումրիից շուրջ 17 կիլոմետր հյուսիս-արևելք։ Այսօր այստեղ ապրում է ընդամենը մի քանի տասնյակ մարդ՝ զբաղված հողագործությամբ ու անասնապահությամբ։

Բաշգյուղը փռված է Շիրակի մարզի ցուրտ Աշոցքի սարահարթին՝ Հայաստանի ամենաբարձր ու խստաշունչ գեղեցիկ անկյուններից մեկում։ Գյուղը հիմնադրվել է մոտավորապես 1830-ական թվականներին. նրա առաջին բնակիչները Մուշից և Արևմտյան Հայաստանի այլ վայրերից եկած գաղթականներն էին, որ այս բաց երկնքի տակ նոր տուն գտան։ Երկար ժամանակ բնակավայրն անվանել են Մեծ Բաշգյուղ՝ արևմուտքում գտնվող համանուն գյուղից տարբերելու համար։

Կլիման այստեղ իսկապես լեռնային է. երկար, սառնաշունչ ու ձյունառատ ձմեռներ՝ թափանցող քամիներով ու հաճախակի մառախուղով, իսկ ամռանը՝ կարճ տաք շրջան, երբ սարահարթը պատվում է խոտերով ու վայրի ծաղիկներով։ Այսպիսի բարձունքներում մարդիկ դարեր շարունակ ապրել են հողով. Բաշգյուղում ցանել են հացահատիկ, աճեցրել կարտոֆիլ ու բանջարեղեն, պահել անասուն և մեղվաբուծությամբ զբաղվել։ Նույն գործերն են կերակրում նաև գյուղի սակավաթիվ ներկայիս բնակիչներին։

Մեկուկես դարում Բաշգյուղի բնակչությունը խիստ նոսրացել է՝ XIX դարի մոտ վեց հարյուր մարդուց մինչև մեր օրերի շուրջ 64-ը։ Ճանապարհորդը գյուղը կհիշի ոչ թե հնչեղ հուշարձաններով, այլ բարձրլեռնային լռությամբ, Աշոցքի բաց տարածություններով ու շրջակա լեռնաշղթաների տեսարաններով։ Բաշգյուղի մոտ կա նաև փոքրիկ լիճ ու հին գյուղական սրբատեղիներ, որ տեղացիները պահում են հիշողության մեջ։