Ախուրյան կայարանի գյուղ
Ամայացած գյուղ՝ կայարանի մոտ

Ինչ վայր է սա

Ախուրյան կայարանի գյուղը Շիրակի մարզի փոքրիկ բնակավայր է, որ ծնունդ է առել Ախուրյանի սահմանային երկաթուղային կայարանի կողքին և այսօր լքված է բնակիչներից։ Անունն իսկ բառացի նշանակում է՝ Ախուրյան կայարանի գյուղ։

Բնակավայրը գտնվում է Հայաստանի հյուսիս-արևմուտքում, Շիրակի Ախուրյանի համայնքում, Երազգավորսից մոտ երեքուկես կիլոմետր հյուսիս։ Իր գոյությունն ու անունը գյուղը պարտական է Ախուրյան կայարանին․ «կայարանի գյուղ»-ն ուղղակի այդ իմաստն էլ կրում է։ Բակերը միշտ քիչ են եղել. մարդահամարները նշում էին ընդամենը մեկ-երեք տասնյակ բնակիչ, իսկ 2011 թվականին բնակչությունը զրոյացավ, և այսօր սա Շիրակի լքված գյուղերից մեկն է՝ ամայացած գյուղ սահմանի մոտ։

Վայրի պատմությունն անբաժան է երկաթուղուց. հենց երկաթուղին է ծնունդ տվել գյուղին։ Ախուրյան կայարանը բացվել է 1892 թվականին՝ Ալեքսանդրապոլ–Կարս գծի վրա, իսկ 1921-ի Մոսկվայի պայմանագրից հետո դարձել է սահմանային․ այստեղից ուղիները գնում էին դեպի Թուրքիա, և գնացքները բեռնափոխադրվում էին մի լայնքից մյուսը։ 1993 թվականի հուլիսին՝ Ղարաբաղյան հակամարտության ընթացքում, սահմանային անցակետը փակվեց, երթևեկությունը կանգ առավ, և դրա հետ մարեց նաև կայարանամերձ փոքրիկ գյուղի կյանքը։

Շիրակի սարահարթով անցնողի առջև այս կողմերը բացվում են դաշտերի լայնությամբ ու Ախուրյան գետի հովտով, որը հոսում է հայ-թուրքական սահմանի երկայնքով և անունը տվել է թե՛ կայարանին, թե՛ գյուղին։ Կենդանի բնակավայրն այլևս չկա, սակայն գետը, սահմանի լուռ հեռուներն ու երբեմնի երկաթուղային հանգույցի հիշողությունը Շիրակի այս անկյունը յուրովի խոսուն են դարձնում։