Աղվորիկ
Բարձրլեռնային գյուղ Արփի լճի մոտ

Ինչ վայր է սա

Աղվորիկը փոքր գյուղ է Հայաստանի Շիրակի մարզում՝ մոտ 2050 մետր բարձրության լեռնային սարահարթին, Գյումրիից շուրջ 27 կմ հյուսիս և Արփի լճից մի քանի կիլոմետր հեռու։ Այստեղ ապրում է մոտ 89 մարդ, իսկ շուրջբոլորը փռված են Ամասիայի բարձրավանդակի քամոտ մարգագետիններն ու արոտները։

Աղվորիկը գտնվում է Շիրակի ամենաբարձր ու զով անկյուններից մեկում՝ Ամասիայի համայնքում, բաց սարահարթին, որտեղ ամառը մնում է զով, իսկ ձմեռները՝ երկար և ձյունառատ։ Սա լայն հորիզոնների եզերք է՝ անծայր մարգագետիններ, հեռավոր լեռնաշղթաներ և մերձակա Արփի լիճ՝ արևմուտքից 8–9 կմ հեռու, համանուն ազգային պարկի սրտում։ Գյուղի կյանքը միշտ հենվել է հողի ու անասունի վրա. տեղացիները զբաղվում են անասնապահությամբ, հացահատիկ են մշակում և խնամում սակավաթիվ ցրտադիմացկուն այգիներ։

Գյուղն ունի անունների երկար պատմություն. մինչև 1935 թվականը կոչվել է Ղարանամազ, ապա կրել է Ենի Յոլ («նոր ճանապարհ») անունը, իսկ ներկայիս Աղվորիկ անունը ստացել է 1991 թվականին։ Այսօրվա բնակիչների նախնիների մի մասը այստեղ է տեղափոխվել Արևմտյան Հայաստանից դեռ 1828–1830 թվականներին։ XX դարում բնակչությունը գերազանցել է հազարը, սակայն 1980-ականների վերջի ցնցումներից հետո կտրուկ նվազել է, և այսօր Աղվորիկը հանդարտ, սակավամարդ գյուղ է։

Այս վայրերի առանձնահատուկ արժեքը հնությունն է։ Աղվորիկի շրջակայքում հնագետները վաղ պլեյստոցենյան նստվածքներում հայտնաբերել են վաղ աշելյան քարե գործիքներ, ինչը մարդու հետքերն այստեղ հասցնում է խորագույն հնության։ Մոտակայքում հայտնի են նաև ավելի ուշ հուշարձաններ՝ Բերդ Սար դամբարանադաշտն ու ամրոցը։ Ճանապարհորդի համար Աղվորիկը նախ և առաջ բարձրլեռնային լռությունն է, սարահարթի մաքուր օդը և Արփիի արգելոցային լճային բնապատկերների մերձավորությունը։