Շիրակամուտ
Նախկին Նալբանդ՝ 1988-ի երկրաշարժի կենտրոն

Ինչ վայր է սա

Շիրակամուտը (նախկինում՝ Նալբանդ) գյուղ է Լոռու մարզում՝ Սպիտակ–Գյումրի գլխավոր ճանապարհին, Չիչխան գետի մոտ։ 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին այն հայտնվեց Սպիտակի երկրաշարժի հենց կենտրոնում։

Գյուղը հիմնադրվել է 19-րդ դարի առաջին կեսին. ռուս-թուրքական պատերազմից հետո մի քանի ընտանիք՝ Երանոսյանները, Եղիայարյանները, Նասլյանները, Այրարատ նահանգի Բասենից տեղափոխվեցին այստեղ ու հաստատվեցին Չիչխանի ափին։ Գյուղի հյուսիսում կանգնած է Չիչխանավանք եկեղեցին, որի տակ պեղումների ժամանակ գտել են 7-րդ դարի տաճարի հիմքը. այժմ այն վերականգնված է։

1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ի երկրաշարժը գյուղը գրեթե ամբողջությամբ ավերեց։ Կենտրոնն ընկավ տեղի երկաթուղային կայարանի վրա. զոհվեցին հարյուրավոր բնակիչներ, այդ թվում՝ դպրոցի տասնյակ երեխաներ։ Նալբանդը վերականգնում էր ողջ աշխարհը՝ շինարարներ Կրասնոդարից, փրկարարներ Ռուսաստանից, Իտալիայից, Ֆրանսիայից, Գերմանիայից ու Չեխիայից։

Երկրաշարժից հետո գյուղի կյանքը բաժանվում է «առաջ»-ի և «հետո»-ի։ Կառուցվեցին հարյուրավոր տներ, բայց հիմնական դժվարությունն այժմ մարդկանց արտահոսքն է. Շիրակամուտը տարեցտարի դատարկվում է։ Համայնքի շենքի մոտ կանգնած է երկրաշարժի զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքար-հուշարձանը, ուր ամեն տարի դեկտեմբերի 7-ին գալիս են հարգելու զոհվածների հիշատակը։