Գեղասար
Լեռնային գյուղ Փամբակի ափին

Ինչ վայր է սա

Գեղասարը Հայաստանի Լոռու մարզի փոքրիկ լեռնային գյուղ է՝ Փամբակ գետի աջ ափին, մոտ 1660 մետր բարձրության վրա։ Սպիտակը մոտ է, իսկ շուրջը տարածվում են քամուն ու արևին բաց արոտներն ու լանջերը։ Լոռի — սա լեռների ու լռության աշխարհ է։

Գյուղը հիմնադրվել է 1820-ական թվականների վերջին՝ Բասենից, Կարսից և Արևմտյան Հայաստանի կողմերից եկած գաղթականների ձեռքով, և երկար ժամանակ կոչվել է Թափանլի։ Գեղասար անունը նրան տրվել է 1978 թվականին։ Կյանքն այստեղ միշտ հենվել է հողի ու անասնապահության վրա. բնակիչները ցանում են կարտոֆիլ, հացահատիկ ու անասնակեր, պահում հոտեր, թեև երաշտն ու հաճախակի կարկուտը գյուղացու աշխատանքը դժվարացնում են։

Գեղասարի պատմության ամենածանր էջը 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ն է. գյուղը հայտնվեց Սպիտակի երկրաշարժի օջախին՝ փաստացի դրա էպիկենտրոնում։ Տները հիմնահատակ ավերվեցին, զոհվեց շուրջ հարյուր քառասուն գյուղացի։ Նրանց հիշատակին գյուղի կենտրոնում կանգնեցված է հուշարձան։ Այսօրվա Գեղասարը վերակառուցված է, և նրա մոտ ինը հարյուր բնակիչներն ապրում են ապրածի հիշողությամբ ու լեռնային գյուղի հանդարտ կենցաղով։

Ճանապարհորդին այստեղ հետաքրքիր են լռությունն ու Լոռու տեսարանները։ Գյուղում պահպանվել է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, իսկ մոտակայքում բարձրանում է Գեղասար լեռը, ուր սիրում են բարձրանալ հայքինգի սիրահարները. գագաթից բացվում է վերակառուցված Սպիտակի ու շրջակա լեռնաշղթաների համայնապատկերը։ Գյուղի կողքով անցնում են Գյումրի–Վանաձոր մայրուղին ու երկաթուղին, այնպես որ այստեղ հասնելը դժվար չէ։