Դեբեդ
Դեբեդի կիրճի հատակին

Ինչ վայր է սա

Դեբեդը Լոռու մարզի փոքրիկ վայր է՝ հենց Դեբեդ գետի ափին, նրա խոր կիրճի հատակում։ Գտնվում է մոտ 564 մետր բարձրության վրա՝ Հյուսիսային Հայաստանի զառիթափ լանջերի մեջ։

Դեբեդը կրում է Լոռու գլխավոր գետի անունը։ Ինքը՝ Դեբեդ գետը, ծնվում է վերին հոսանքում՝ Փամբակի և Ձորագետի միախառնումից, ու ճեղքում է լեռները դեպի հյուսիս՝ Վրաստանի սահմանին։ Այստեղ՝ Ալավերդիից ոչ հեռու կիրճի ստորին հատվածում, գետը հոսում է կիրճի հատակով, իսկ նրա վրա բարձրանում են անտառապատ ու հրաբխային քարով պատված զառիթափ պատերը։ Ընդամենը մոտ 564 մետր բարձրությունն այս վայրը դարձնում է մարզի ամենատաք ու կանաչ անկյուններից մեկը։

Հենց այս փոքրիկ կետի մասին հավաստի մանրամասներ քիչ կան, և մենք միտումնավոր լեգենդներ ու թվականներ չենք հորինում։ Բայց հենց Դեբեդի կիրճը Լոռու պատմական առանցքն է. գետի երկայնքով ձգվում է հին ճանապարհը, որ կապում է Հյուսիսային Հայաստանի քաղաքներն ու գյուղերը, իսկ ջրի վրայի լանջերը դարեր շարունակ մարդկանց ապաստան ու հենարան են եղել։ Ճանապարհորդի համար սա առաջին հերթին բնապատկեր է՝ գետ, ժայռեր ու կիրճի կանաչ։