Աթան
Լեռնային գյուղ Լոռու ձորերում

Ինչ վայր է սա

Աթանը Հայաստանի Լոռու մարզի փոքրիկ լեռնային գյուղ է՝ Թումանյանի համայնքում։ Այն փռված է մոտ 1650 մետր բարձրության վրա՝ երկրի հյուսիսի անտառապատ լանջերի մեջ, Ալավերդի քաղաքից շուրջ 24 կմ հարավ-արևելք։

Ներկայիս Աթան գյուղը հիմնվել է XIX դարի կեսերին. այն հիմնել են այն գյուղացիները, որ տեղափոխվել էին Հաղպատի վանքի կալվածքներից։ Տեղի բնակիչների նախնիները տարբեր ժամանակներում եկել են Հաղպատից, Սանահինից և շիրակյան գյուղերից, ուստի Աթանը ի սկզբանե ձևավորվել է որպես հին լոռեցի համայնքների սերունդների գյուղ։ Այսօր սա Թումանյանի համայնքի հանգիստ լեռնային գյուղ է, որտեղ 2011 թվականի մարդահամարով մշտապես ապրում է 281 մարդ։

Աթանը կանգնած է Լոռու լեռներում՝ բարձր, շուրջ 1600–1700 մետր բարձրության վրա, իսկ ճանապարհով մինչև մարզկենտրոն Վանաձոր այստեղից մոտ 63 կմ է։ Կլիման բարեխառն-լեռնային է. ձմեռները երկար են ու ցուրտ՝ կայուն ձյան ծածկույթով, իսկ ամառը՝ տաք և բավական խոնավ։ Գյուղն ինքը փռված է լեռնային ձորի վերին հատվածում, և նրա շուրջը հյուսիսային Հայաստանին բնորոշ անտառապատ լանջեր ու ձորեր են։

Գյուղի կյանքը հիմնված է հողի և անասունի վրա։ Այստեղ զբաղվում են անասնապահությամբ՝ առաջին հերթին խոշոր եղջերավոր անասունների բուծմամբ, ինչպես նաև մեղվաբուծությամբ. ցանում են հացահատիկ ու կերային մշակաբույսեր, պահում տանձի, խնձորի ու սերկևիլի այգիներ։ Գյուղի մեջտեղում պահպանվել է հին եկեղեցի, իսկ շրջակայքում հանդիպում են հին շինությունների ավերակներ. Աթանի տարածքում հաշվառված են պատմամշակութային հուշարձանների մի քանի խումբ՝ ընդգրկված պետական ցուցակում։

Ճանապարհորդի համար Աթանը զբոսաշրջային կենտրոն չէ, այլ հնարավորություն՝ տեսնելու առօրյա լեռնային Հայաստանը՝ հեռու հանրահայտ երթուղիներից։ Գյուղը հարմար է հիշել որպես ճանապարհեզրյա կետ Ալավերդիի և Վանաձորի միջև՝ Լոռու այնպիսի հայտնի վայրերի հարևանությամբ, ինչպիսիք են Հաղպատի և Սանահինի վանքերը։