Արևածագ
Գյուղ Ձորագետի ձորի վերևում

Ինչ վայր է սա

Արևածագը Հայաստանի Լոռու մարզի փոքրիկ գյուղ է՝ փռված Ձորագետ գետի վերևում՝ բարձր ձախ ափին։ Անունն ինքնին «արևի ծագ» է նշանակում, և շրջակա ձորի վրա բացվող արևածագերի համար իսկապես արժե վաղ արթնանալ։

Գյուղը գտնվում է մոտ 1270 մետր բարձրության վրա՝ Ալավերդիից շուրջ 14 կիլոմետր և Երևանից 170 կիլոմետր հեռու. այսօր Արևածագում ապրում է ութ հարյուրից փոքր-ինչ ավելի մարդ։ Երկար ժամանակ այն կոչվել է Ղաչաղան և իր այժմյան բանաստեղծական Արևածագ անունը ստացել է միայն 1978 թվականին։ Կլիման այստեղ մեղմ է, նախալեռնային՝ ձյունառատ, բայց ոչ դաժան ձմեռներով և պայծառ, տաք ամառային օրերով։

Այստեղ գալու գլխավոր պատճառը բնապատկերն է։ Հենց գյուղի տակ բացվում է Ձորագետի ձորը, որը տեղացիներն ավելի հաճախ Արևածագի (կամ Ղաչաղանի) ձոր են անվանում։ Կապույտ գետի վրա բարձրանում է Ծիծկար լեռը, շրջակա լանջերն ամռանը ծածկվում են վայրի ծաղիկներով, իսկ գիշերային երկինքը լեռնային աստղալից է։ Վերջին տարիներին այս ձորը դարձել է հայ ճանապարհորդների ամենասիրված վայրերից մեկը, թեև գետին իջնող կտրուկ հողե ճանապարհը պահանջում է ամենագնաց և ամուր նյարդեր։

Արևածագն ունի նաև իր հնավանդ հիշողությունը։ Ձոր տանող ճանապարհին կանգնած են XIII դարի խաչքարեր, պահպանվել են հին գերեզմանատունն ու քարե հուշարձանները, իսկ գյուղի կենտրոնում՝ զոհված համագյուղացիների հուշահամալիրը։ Հարավ-արևմուտք երեք կիլոմետրում թաքնված է Հնեվանք վանքը (VII–XII դարեր)՝ կանգնած այդ նույն ձորի բլրի վրա՝ Ձորագետ և Գարգառ գետերի միախառնման մոտ։ Արևելք երեք կիլոմետրում գտնվում է Կարասուն Մանկանց եկեղեցին։ Գյուղից դեպի Հնեվանք և հարևան Կուրթան գյուղ ձգվում են քայլարշավի արահետներ՝ հիանալի առիթ Լոռիում մեկ-երկու օր հետաձգվելու։