Ագվի
Հանգիստ գյուղ Դեբեդի ափին

Ինչ վայր է սա

Ագվին փոքրիկ գյուղ է Լոռու մարզում՝ Դեբեդ գետի ձախ ափին, Ալավերդուց ընդամենը մի քանի կիլոմետր արևելք։ Գյուղի կենտրոնում կանգուն է XII դարի Սուրբ Աստվածածին փոքրիկ եկեղեցին, որի համար էլ ճանապարհորդները հաճախ այստեղ կանգ են առնում։

Ագվին թաքնված է Հայաստանի հյուսիսում՝ Լոռու մարզի արևելյան մասում, մոտ 1070 մետր բարձրության վրա, Դեբեդ գետի ձախ ափին, Ալավերդու և Օձունի ու Հաղպատի հարևանությամբ։ Այսօր գյուղում ապրում է մի փոքր ավելի քան չորս հարյուր մարդ. այստեղ պահպանվել է հանդարտ, տնական ապրելակերպ՝ քարե բակերով, լանջերի այգիներով և Դեբեդի անտառապատ կիրճի տեսարաններով, որը որոշում է տեղի ողջ բնությունը։

Ագվիի գլխավոր արժեքը գյուղի կենտրոնում գտնվող Սուրբ Աստվածածին փոքրիկ եկեղեցին է։ Այն թվագրվում է XII դարով և հետագայում մի քանի անգամ նորոգվել է. դա նկատելի է շարվածքից, որտեղ ստորին շարքերը խոշոր սրբատաշ քարից են, իսկ վերինը՝ ավելի մանր քարից։ Ենթադրվում է, որ տաճարը կարող էր կառուցվել հին հեթանոսական մեհյանի տեղում, իսկ 1970-ականներին գյուղի կենտրոնում աշխատանքների ժամանակ եկեղեցու հիմքի տակ հին գերեզմաններ են հայտնաբերվել։ Ընդհանուր առմամբ Ագվիում պետական հաշվառման տակ է պատմության և մշակույթի մոտ երկու տասնյակ հուշարձան։

Իր այսօրվա տեսքը գյուղն ստացել է XVII–XVIII դարերում, երբ այստեղ բնակություն են հաստատել Օձունից ու Հաղպատից եկած ընտանիքները, իսկ 1915 թվականից հետո ավելացել են Վանից, Մուշից և Ալաշկերտից եկած գաղթականները։ Ճանապարհորդի համար Ագվին Լոռու հայտնի վանքերի ճանապարհին հանգիստ կանգառ է՝ հնագույն եկեղեցով խաղաղ գյուղ, որտեղից հարմար է իջնել Դեբեդ ու նրա կանաչ կիրճը։