Նորակերտ
Արագածոտնի լեռնային գյուղ՝ Արագածի ստորոտին

Ինչ վայր է սա

Նորակերտը Հայաստանի Արագածոտնի մարզի փոքր լեռնային գյուղ է՝ փռված Արագած լեռան հարավարևելյան լանջերի ընդարձակ սարահարթին, ծովի մակարդակից մոտ 1950 մետր բարձրության վրա։ Սա բնորոշ հայկական լեռնային բնակավայր է՝ շուրջ հազար բնակչով, որն ապրում է հանդարտ գյուղական կյանքով՝ հեռու աղմկոտ ճանապարհներից։

Գյուղի անունն ինքնին խոսում է իր ծագման մասին․ հայերեն «Նորակերտ» բառը բառացի նշանակում է «նորակառույց», «նորոգ հիմնված» բնակավայր (նոր և -կերտ՝ կառուցված, հիմնված)։ Հայաստանում նման անուններ կրում են համեմատաբար ուշ առաջացած կամ վերակառուցված գյուղերը, և դրանք ընդգծում են լեռնային համայնքի կենդանի, նորոգվող բնույթը։

Նորակերտը գտնվում է Արագածոտնի արևելյան մասում՝ բարձր սարահարթների և գետահովիտների եզերքին, որոնք Արագածի ստորոտից ձգվում են դեպի Քասաղի կիրճը։ Գրեթե 1950 մետր բարձրությունն այստեղ ամեն ինչ է որոշում՝ երկար ձյունառատ ձմեռը, զով ու կարճ ամառը, մաքուր ու նոսր օդը և լայն բացված հորիզոնները։ Շրջակա լանջերից պարզ օրը երևում է Արագածի զանգվածը՝ ժամանակակից Հայաստանի ամենաբարձր լեռը, որի չորս գագաթները տիրում են ողջ գավառին։

Գյուղի տնտեսական կենցաղը մնում է այնպիսին, ինչպիսին մարզի լեռնային համայնքների մեծ մասինը՝ բարձրլեռնային դաշտերի երկրագործություն և անասնապահություն։ Զով կլիման ու ընդարձակ լեռնային արոտավայրերը վաղուց նպաստում են խոշոր և մանր եղջերավոր անասունների բուծմանը, իսկ դաշտերում աճեցնում են հացահատիկ, կարտոֆիլ և ցրտադիմացկուն մշակաբույսեր։ Կյանքը ենթարկվում է եղանակների ռիթմին՝ ամառային աշխատանքներն ու պաշարների կուտակումը հաջորդվում են երկար ձմեռով։

Նորակերտի գլխավոր հարստությունն ինքը՝ Արագածոտնի բնապատկերն է։ Այստեղից հարմար է ճանապարհ ընկնել դեպի Արագածի ստորոտ՝ ալպիական մարգագետիններով և բարձրլեռնային Քարի լճով, դեպի մարզի հնագույն հուշարձաններն ու հարևան լեռնային գյուղերը։ Նրանք, ովքեր փնտրում են լռություն, մաքուր օդ և հայկական լեռնաշխարհի համայնապատկերներ՝ զբոսաշրջային երթուղիներից հեռու, այս հանդարտ գյուղում չեն հիասթափվի։

Նորակերտը լեռնային Հայաստանի համեստ, բայց անկեղծ դեմքն է՝ գյուղ, որտեղ առօրյա աշխատանքն ընթանում է մեծ Արագածի հայացքի ներքո։