Կոնդ
Երևանի ամենահին թաղամասը

Ինչ վայր է սա

Կոնդը Երևանի ամենահին թաղամասերից է՝ հին քաղաքի վերջին պահպանված անկյունը՝ բլրի վրա ձգվող նեղ ու ոլորապտույտ փողոցների լաբիրինթոսով։ Երևան մարզի այս թաղամասում մինչ օրս զգացվում է միջնադարյան քաղաքի շունչը, որը գրեթե անհետացել է ժամանակակից մայրաքաղաքից։

Կոնդը փռված է ժայռոտ բլրի լանջերին՝ Կենտրոն վարչական շրջանում, Լեոյի, Սարյանի և Պարոնյանի փողոցների մերձակայքում։ Անունն ինքնին հայերեն նշանակում է երկարավուն, կլորավուն բլուր, և հենց ռելիեֆն է թաղամասին տվել իր անունը։ Ժամանակին Կոնդը Երևանի երեք պատմական թաղամասերից մեկն էր՝ Շահարի և Դեմիրբուլաղի կողքին, իսկ արևմտյան սահմանը գծում էր Հրազդան գետը։

Կոնդի պատմությունը հեշտ չի եղել. XVII դարի սկզբին պարսիկները տեղահանեցին բնակիչներին, իսկ 1679 թվականի ուժեղ երկրաշարժը գրեթե ողջ թաղամասը կործանեց։ Վերակառուցումը սկսվեց 1680-ականներից, ուստի այսօր տեսանելի շատ տներ ավելի ուշ շրջանի են։ Դարեր շարունակ Կոնդն ազգային առումով խայտաբղետ էր՝ կողք կողքի ապրում էին հայեր, պարսիկներ, ապա նաև հայ բոշաներ, իսկ 1915 թվականից հետո այստեղ ապաստան գտան բազմաթիվ փախստականներ։

Այսօր Կոնդը ճանապարհորդներին գրավում է հենց իր անկեղծությամբ՝ նեղ հետիոտնային անցումներ, բակերի վրա կախված խաղողի որթեր, պուլպուլակներ և իսկական հին քաղաքի զգացողություն։ Քիչ պահպանված հուշարձաններից են Սուրբ Հովհաննես (Մկրտիչ) եկեղեցին՝ վերակառուցված 1710 թվականին, և XVII դարի վերջի պարսկական Թափաբաշի մզկիթի մնացորդները։ Չնայած շատ շենքերի մաշվածությանը և թաղամասի ապագայի շուրջ վեճերին՝ Կոնդը մնում է Երևանի կենդանի ու ջերմ անկյունը։