Խնձորուտ
Խնձորի գյուղը Ջաղրիի հովտում

Ինչ վայր է սա

Խնձորուտը փոքրիկ հայկական գյուղ է Վայոց Ձորի մարզի հարավում, որի անունն ինքնին նշանակում է «խնձորի այգի»։ Այն փռված է Ջաղրի գետի բերրի հովտում՝ Վայք քաղաքից մոտ երեսուն կիլոմետր հարավ, Նախիջևանի սահմանին մերձ։

Խնձորուտը տարածվում է լայն հովտում, որն իջնում է Ջաղրի գետի երկայնքով՝ սակավ կանաչ լեռների միջով։ Հովտն ինքը հակադրվում է շրջակա մերկ լանջերին. գետի հոսանքն ի վար մի քանի կիլոմետր ձգվում են գյուղական այգիներ ու ցանքատարածքներ, և հենց այս կանաչը չոր լեռնաշղթաների մեջ է գյուղին տալիս հարազատ ու հանգիստ բնավորություն։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից շուրջ 1428 մետր բարձրության վրա՝ լեռնային ու արևառատ կլիմայով։

Բնակավայրը հայտնի է վաղուց. այն հիշատակվում է Տաթևի վանքի XIII դարի գրառումներում, երբ այս հողերը մտնում էին Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Վայոց Ձոր գավառի մեջ։ Հետագայում գյուղը կրում էր թյուրքական Ալմալու անունը, իսկ իր ներկայիս հայկական անունը՝ Խնձորուտ, ստացավ 1946 թվականի նոյեմբերի 12-ին։ Գյուղում պահպանվել է XIX դարի եկեղեցին։

Խնձորուտի շրջակայքը պահում է անցյալի հետքեր. գյուղից մոտ երկու կիլոմետր հարավ ընկած են Հին Խնձորուտի ավերակները, իսկ հյուսիս-արևմուտքում՝ լքված Օղբին գյուղի մնացորդները։ Ճանապարհորդի համար սա Վայոց Ձորի հանգիստ անկյուն է՝ Հայաստանի ամենաքիչ բնակեցված ու ամենագեղատեսիլ մարզերից մեկը, որտեղ կանաչ գետահովիտը հարևանում է խստաշունչ լեռների ու հին քարերի հետ։