Գնդեվազ
Լեռնային գյուղ Գնդեվանքի մոտ

Ինչ վայր է սա

Գնդեվազը լեռնային գյուղ է Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում՝ Արփա գետի ձախ ափին, Ջերմուկ քաղաքից մոտ տասներկու կիլոմետր հեռու։ Կողքին կանգնած է X դարի Գնդեվանք վանքը, որ գյուղին տվել է իր անունն ու դիմագիծը։

Գյուղը փռված է մոտ 1798 մետր բարձրության վրա՝ Վայոց ձորի լեռների լանջերին, որտեղ օդը մաքուր է, իսկ հայացքը բացվում է Արփա գետի հովտին։ Այսօր այստեղ ապրում է շուրջ 829 մարդ, հիմնականում հայեր, որոնց կենցաղը վաղուց հենվում է անասնապահության, դաշտավարության ու այգեգործության վրա՝ լեռնային Վայոց ձորի սովորական ապրելակերպը։

Գնդեվազի գլխավոր սրբությունն ու այցեքարտը Գնդեվանք վանքն է՝ կառուցված 936 թվականին։ Ավանդության համաձայն այն հիմնել է Սյունյաց տան Սոփի իշխանուհին, որ արձանագրության մեջ գրել է. Վայոց ձորն առանց ակի մատանի էր, իսկ ինքը թանկարժեք քար է ագուցել այդ պսակին։ Մոտակայքում պահպանվել են հնության այլ հետքեր ևս՝ միջնադարյան ոռոգման ջրանցքը, որ Սարգիս առաջնորդն անցկացրել է Վարարակ գետից ու մինչ օրս ոռոգում է շրջակա դաշտերը, իսկ գյուղում կանգուն է 1686 թվականի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։

Ճանապարհորդի համար Գնդեվազը հանգիստ կանգառ է Ջերմուկ տանող ճանապարհին. լեռնային գյուղ, կիրճում կանգնած հին վանք ու Արփայի տեսարաններ, որոնք արժե մի քանի ժամ մնալ վայելելու համար։