Արտաբույնք
Լեռնային գյուղ Սմբատաբերդի մոտ

Ինչ վայր է սա

Արտաբույնքը գյուղ է Հայաստանի հարավ-արևելքում՝ Վայոց ձորի մարզում, մոտ 1540 մետր բարձրության վրա։ Այստեղից են սկսվում ճանապարհները դեպի Սմբատաբերդ ամրոց և Ցախաց Քար վանք։

Արտաբույնքը փռված է Վայոց ձորի լեռների մեջ՝ Երևանից մոտ հարյուր վաթսուն կիլոմետր հարավ-արևելք։ Գյուղը գտնվում է բարձր՝ ծովի մակարդակից շուրջ 1540 մետրում, և այստեղ ապրում է հազարից մի փոքր պակաս մարդ։ Ժամանակին բնակավայրը կրել է այլ անուններ՝ Երդապին, իսկ ավելի վաղ կապվել է պատմական Եղեգիսի հետ. ներկայիս անունը ամրապնդվել է XX դարի կեսերին։

Ճանապարհորդներին այստեղ բերում են շրջակա հուշարձանները։ Գյուղի վերևում՝ ժայռոտ լեռնագագաթին, բարձրանում է Սմբատաբերդ ամրոցը, որի պարիսպները դարեր շարունակ պահպանել են հովտի մուտքը։ Ոչ հեռու՝ լեռների ծալքում, թաքնված է Ցախաց Քար վանքը՝ իր հին եկեղեցիներով ու խաչքարերով։ Այս վայրերի ճանապարհն անցնում է հենց գյուղով, ուստի Արտաբույնքը հաճախ դառնում է հետիոտն երթուղու մեկնակետ։

Կյանքն այստեղ դեռ հենվում է հողի ու անասնապահության վրա, իսկ լեռնային մաքուր օդն ու լռությունը այն են, ինչի համար արժե կանգ առնել։ Այցելության լավագույն ժամանակը ուշ գարունն ու ամառն են, երբ լանջերը կանաչ են, իսկ դեպի ամրոց ու վանք տանող արահետները՝ չոր ու անցանելի։