Արենի
Վայոց ձորի գինու մայրաքաղաքը

Ինչ վայր է սա

Արենին գյուղ է Արփա գետի ափին, Վայոց ձորի մարզում, որն իր անունը տվել է հայկական ամենահայտնի խաղողի սորտին։ Այստեղ գալիս են գինու, հին եկեղեցու և այն քարանձավի համար, որտեղ հայտնաբերվել է աշխարհի ամենահին գինետունը։

Արենին գտնվում է Երևանից մոտ 110 կմ հարավ-արևելք, մարզկենտրոն Եղեգնաձորից մի տասնյակ կիլոմետր հեռու, ծովի մակարդակից շուրջ 990 մետր բարձրության վրա։ Արփա գետը կտրում է կարմրավուն ժայռերը, իսկ ափերի երկայնքով ձգվում են խաղողի այգիները՝ տեղի կյանքի հիմքը։ Գյուղն առաջ կոչվում էր Արփա և ներկայիս անունը ստացավ 1946 թվականին. այսօր այստեղ ապրում է մոտ 1772 մարդ։

Գինին այստեղ նորաձև զբաղմունք չէ, այլ շատ հին արհեստ՝ գինեգործության դարավոր ավանդույթ։ Արենի-1 քարանձավում, գյուղի մուտքի մոտ, հնագետները հայտնաբերել են ավելի քան վեց հազարամյա գինետուն՝ աշխարհում հայտնի ամենահինը, ինչպես նաև մոտ 5500 տարվա կաշվե հանրահայտ կոշիկը։ «Արենի» խաղողի սորտը կրում է գյուղի անունը և համարվում է հայկական գինեգործության այցեքարտը։

Գետի վրա կանգնած է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը 1321 թվականին կառուցել է Մոմիկ ճարտարապետը՝ նույն վարպետը, ում անունը կապված է հարևան Նորավանքի հետ։ 2009 թվականից Արենիում անցկացվում է ամենամյա գինու փառատոնը, որը հավաքում է գինեգործների ու հյուրերի ողջ երկրից։ Հին պատմության, գինու և ժայռերի համադրությունը Արենին դարձնում է Վայոց ձորի ամենագրավիչ կանգառներից մեկը։