Ներքին Ջրափի
Ախուրյանի ջրերի տակ մնացած գյուղ

Ինչ վայր է սա

Ներքին Ջրափին Շիրակի մարզի նախկին գյուղ է Արևմտյան Հայաստանում՝ հայ-թուրքական սահմանի մոտ։ Նրա հողերը միտումնավոր ջրածածկվեցին Ախուրյանի ջրամբարի կառուցման ժամանակ, իսկ բնակիչներին տեղափոխեցին նոր՝ Ջրափի ավանը։

Ներքին Ջրափին՝ «Ստորին Ջրափին», կանգնած էր Ախուրյան գետի հովտում, որն այստեղ սահման է գծում Հայաստանի և Թուրքիայի միջև։ Վայրը մոտ 1467 մետր բարձրության վրա է՝ Շիրակի բաց դաշտերի ու քամիների մեջ։ Այսօր հին գյուղն այլևս չկա քարտեզի վրա. հարևան Վերին Ջրափիի հետ միասին այն գիտակցորեն ջրածածկվեց, երբ կառուցվում էր Ախուրյանի ջրամբարը՝ սահմանային գետի վրա ստեղծված ոռոգման մեծ ջրամբարը։

Մինչ ջրածածկվելը Ներքին Ջրափին հայտնի էր իր միջնադարյան հուշարձաններով՝ XI դարի քարավանատունով, որը կանգնած էր հին առևտրական ճանապարհին, և Ախուրյանի վրայով նետված քարե կամրջով։ Այս կառույցները հիշեցնում են, որ այստեղի անցման վրայով դարեր շարունակ վաճառականներ ու ճամփորդներ էին գնում։ Երբ ջրերը բարձրացան, բնակիչներին վերաբնակեցրին վերև՝ նոր Ջրափի ավանում՝ իրենց հետ տանելով նաև հին տան հիշողությունը։

Ճամփորդի համար Ներքին Ջրափին նախ և առաջ պատմություն է այն մասին, թե ինչպես է փոխվել Շիրակի բնապատկերը XX դարում՝ գյուղի մասին, որի անունը մնաց, իսկ ինքը՝ սահմանին հարող ջրամբարի հանդարտ մակերևույթի տակ։ Մայրամուտին Ախուրյանի ջրամբար գալով՝ հեշտ է պատկերացնել հովիտն այնպիսին, ինչպիսին այն էր մինչ մեծ ջուրը։