Նահապետավան
Լեռնային գյուղ Արագածի լանջին

Ինչ վայր է սա

Նահապետավանը Հայաստանի Շիրակի մարզի փոքրիկ լեռնային գյուղ է՝ ծովի մակարդակից շուրջ 2020 մետր բարձրության վրա, Արագածի հարավ-արևմտյան լանջերի մոտ։ Այստեղ ապրում է հազարից մի փոքր ավելի մարդ, իսկ գյուղի գլխավոր գանձը համարվում է VI դարի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին։

Նահապետավանը փռված է Շիրակի բարձրավանդակում՝ Արթիկի համայնքում, մարզկենտրոնից մոտ երկու տասնյակ կիլոմետր հեռու։ Ծովի մակարդակից 2020 մետր բարձրությունն այստեղ ամեն ինչ է որոշում՝ մաքուր լեռնային օդը, զով ամառն ու երկար ձյունառատ ձմեռները։ Շրջակա դաշտերից բացվում է Շիրակի դաշտավայրի տարածությունը, իսկ հորիզոնում բարձրանում է Արագածը՝ ժամանակակից Հայաստանի ամենաբարձր գագաթը, որի հարավ-արևմտյան լանջերին էլ հենվել է գյուղը։

Նահապետավանը միշտ չէ, որ այս անունն է կրել։ Նախկինում այն կոչվել է Խաչաքիլիսա, ապա Փարոս, և միայն XX դարի կեսին ստացել է իր ներկայիս անունը՝ ի հիշատակ 1920 թվականի մայիսյան ապստամբության մասնակից Նահապետ Կուրղինյանի։ Համայնքի արմատները հասնում են 1863 թվականը, երբ այստեղ տեղափոխվեցին հարևան Հառիճ գյուղի բնակիչները. այդ ժամանակից բնակչությունը դանդաղ աճել է՝ XIX դարի մի քանի հարյուրից մինչև այսօրվա շուրջ 1040 մարդ։

Նահապետավանի սիրտը Սուրբ Գևորգ եկեղեցին է, որի պատերը, ըստ տեղական ավանդության, հիշում են դեռ VI դարը։ Այս համեստ, բայց հնագույն տաճարը գյուղը կապում է Շիրակի խոր քրիստոնեական պատմության հետ։ Իսկ բոլորովին մոտ՝ հարևան Հառիճում, վեր է խոյանում հանրահայտ Հառիճավանք վանքը, այնպես որ Նահապետավան թափանցած ճանապարհորդն իրեն գտնում է հին հայկական երկրամասի հենց սրտում։

Գյուղի կյանքը մինչ օրս հենվում է հողի վրա։ Տեղացիները զբաղվում են անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, ճակնդեղ ու բանջարեղեն են աճեցնում Շիրակի բերրի հողի վրա։ Սա հանգիստ, անշուք վայր է նրանց համար, ովքեր ուզում են զգալ իսկական գյուղական Հայաստանը՝ իր լեռներով, հին քարերով ու դանդաղ կենցաղով։