Մեծ Մանթաշ
Գյուղ Մանթաշ գետի հովտում

Ինչ վայր է սա

Մեծ Մանթաշը Հայաստանի Շիրակի մարզի գյուղ է՝ փռված Մանթաշ գետի հովտում, Արագածի ստորոտին, Գյումրիից մոտ 29 կմ հարավ-արևելք։ Այստեղ մոտ 1939 մ բարձրության վրա ապրում է շուրջ 2550 մարդ։

Մեծ Մանթաշը տարածվում է Շիրակի բարձրադիր դաշտում, որտեղ օդը մաքուր է, իսկ հորիզոնում վեր է խոյանում Արագածի զանգվածը։ Գյուղն աճել է Մանթաշ գետի հովտում՝ այն գետերից մեկի, որ սկիզբ են առնում այս լեռան սառցադաշտերից ու սառնորակ աղբյուրներից։ Մոտ 1939 մ բարձրությունը ձմեռներն այստեղ դարձնում է երկար ու ձյունառատ, իսկ ամառները՝ կարճ և զով, ինչպես վայել է հայկական լեռնաշխարհին։

Ներկայիս գյուղը ձևավորվել է 1820-ականների վերջին, երբ այստեղ վերաբնակվեցին Խնուսից ու Բասենից եկած ընտանիքները։ Այդ ժամանակվանից Մեծ Մանթաշն ապրում է անասնապահությամբ ու հացահատիկի մշակությամբ. շրջակա արտերում ցանում են հացահատիկ ու անասնակեր, իսկ լանջերին արածում են հոտերը։ Գյուղի գլխավոր սրբավայրը Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին է՝ կառուցված 1884 թվականին. մոտակայքում պահպանվել են փոքրիկ մատուռներ։

Գյուղի անունը կապված է ոչ միայն գետի հետ. վերևում՝ Արագածի նախալեռներում, փռված է Մանթաշի ջրամբարը՝ մաքրաջուր լեռնային լճակ, որին հասնում են ճանապարհորդները՝ դեպի գագաթ բարձրանալիս։ Ճանապարհորդի համար Մեծ Մանթաշը հանգիստ կանգառ է զբոսաշրջային ուղիներից հեռու, որտեղից հարմար է ճանապարհ ընկնել դեպի Արագած և զգալ շիրակյան գյուղի անշտապ ռիթմը։