Շնող
Դեբեդի վրա գյուղ՝ Կայծոն ամրոցով ու Սուրբ Գևորգ եկեղեցով

Ինչ վայր է սա

Շնողը խոշոր գյուղ է Լոռու մարզի հյուսիս-արևելքում՝ Դեբեդ գետի աջ, լեռնոտ ափին։ Նրա անունը գալիս է հայերեն բառից, որ նշանակում է «առատ, բերրի հող»։

Շնողի պատմությունը կապված է Կայծոն ամրոցի հետ, որը հավանաբար հիմնվել է դեռ 9-րդ դարում՝ կիկլոպյան ամրոցի տեղում. միջնադարում երկրամասը տիրում էին Կյուրիկյանները, ապա վրաց Դավիթ Շինարար արքան, իսկ 13–15-րդ դարերում՝ հայ Զաքարյան իշխանները։ Գյուղում պահպանվել են 1893 թվականի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին ու 1222 թվականի Տերունական մատուռը, ինչպես նաև ազգագրական թանգարան։

20-րդ դարի սկզբին շնողցիները հիմնեցին հարևան Թեղուտ գյուղը։ 2014 թվականին Թեղուտի մոտ բացվեց մեծ պղնձամոլիբդենային հանքահոր, որի դեմ բողոքում էին բնապահպանները. 2018 թվականին հանքը փակվեց՝ պոչամբարից Շնող գետ արտահոսքի մասին հաղորդումներից հետո։ Վերլուծությունները հաստատեցին շրջակայքի աղտոտումը ծանր մետաղներով։

Չնայած դրան՝ Շնողը մնում է կենդանի գյուղ. բնակիչները զբաղվում են երկրագործությամբ ու անասնապահությամբ, իսկ Դեբեդի հովիտն իր ամրոցներով ու վանքերով հյուսիսային Հայաստանի ամենագեղեցիկ վայրերից է։