Շամլուղ
Պղնձահանքային ավան՝ հիմնված հույն հանքագործների ձեռքով

Ինչ վայր է սա

Շամլուղը ավան է Լոռու մարզի հյուսիսում՝ Դեբեդի ձախ ափին, Սոմխեթի լեռնաշղթայի արևելյան փեշերին, Վրաստանի սահմանից մի քանի կիլոմետր այն կողմ։ Այն իր ծնունդը պարտական է պղնձի հանքերին։

1770-ական թվականներին այստեղ բնակություն հաստատեցին Գյումուշխանեից եկած հույն հանքագործները, որոնք պղնձաձուլական գործարան կառուցեցին. այսպես առաջացավ Շամլուղը՝ սկզբում հունական բնակավայր։ 1887–1914 թվականներին Շամլուղի ու հարևան Ախթալայի պղնձի հանքերը շահագործում էր Ախթալայի հանքերի ֆրանսիական ընկերությունը, իսկ խորհրդային տարիներին Շամլուղը դարձավ քաղաքատիպ ավան (1938) ու մեծ լեռնահարստացման կոմբինատի մաս։

1979 թվականին ավանում ապրում էր մոտ 4500 մարդ՝ հիմնականում հույներ, ինչպես նաև հայեր։ 1989-ին հանքի փակվելուց, ԽՍՀՄ փլուզումից և հույների հեռանալուց հետո բնակչությունը կտրուկ նվազեց. 2011 թվականի մարդահամարով այստեղ մնում էր մոտ յոթ հարյուր մարդ։ 2001 թվականին պղնձի արդյունահանությունը վերսկսվեց։

Շամլուղի հայերը պատկանում են Հայ առաքելական եկեղեցուն, իսկ փոքր հույն համայնքն ունի Սուրբ Գևորգի իր ուղղափառ մատուռը՝ բացված 1909 թվականին։ 2017 թվականի բարեփոխումից հետո Շամլուղը մտել է Ախթալայի համայնքի մեջ։