Արևաշող
Արևառատ գյուղ Սպիտակի մոտ

Ինչ վայր է սա

Արևաշողը լեռնային գյուղ է Հայաստանի Լոռու մարզում՝ Փամբակի հովտի վրա, ծովի մակարդակից մոտ 1930 մ բարձրության վրա, Սպիտակից մի քանի կիլոմետր հյուսիս-արևելք։ Նախկինում այն կոչվել է Չիգդամալ, իսկ 1978 թվականին ստացել է իր այսօրվա ջերմ անունը՝ «արևի շող»։

Արևաշողի բնակիչների նախնիների մի մասն այստեղ է եկել Պարսկահայաստանի Մակու քաղաքից դեռևս 1820-ական թվականների վերջին։ Երկար ժամանակ գյուղը կրել է Չիգդամալ անունը, և միայն 1978 թվականի հունվարին այն վերանվանվել է Արևաշող՝ «արևի շող»։ Անունը սազում է վայրին. Լոռու բաց լեռնալանջերը երկար են լողանում լույսի մեջ, իսկ ձմեռներն այստեղ երկար են ու ցուրտ, առատ ձյունով և տարեկան 600–700 մմ տեղումներով։

Գյուղի ամենացավոտ հիշողությունը կապված է 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ի Սպիտակի երկրաշարժի հետ. ցնցման կենտրոնը շատ մոտ էր, և Արևաշողը խիստ տուժեց։ Այսօր գյուղի կենտրոնում կանգնած են զոհերի հիշատակին նվիրված մատուռ-հուշարձանն ու խաչքարը՝ խաղաղ վայր, ուր մարդիկ գալիս են խոնարհվելու։ Կողքին բարձրացել է նոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը կառուցել է Սամվել Ադամյանը և օծել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն՝ 2005 թվականի դեկտեմբերի 9-ին։

Արևաշողում շնչում է նաև հնությունը։ Գյուղի եզրերին պահպանվել են XIX դարի մատուռներ՝ «Արևշողի ժամ», Սուրբ Սահակ և Սուրբ Գրիգոր, իսկ մերձակա ձորում մնում են բերդի ավերակներ և լքված գյուղատեղիների հետքեր։ Գյուղն ապրում է իր հանդարտ գյուղատնտեսական աշխատանքով՝ ցորեն, բանջարեղեն և մրգեր՝ տանձ, խնձոր, կեռաս. ժամանակին դաշտերը զբաղեցնում էր նաև շաքարի ճակնդեղը՝ Սպիտակի գործարանի համար։ Ճանապարհորդի համար Արևաշողը Լոռի տանող ճանապարհին հանգիստ լեռնային կանգառ է՝ լայն տեսարաններով։

Այստեղ հասնելը դժվար չէ. Սպիտակը կողքին է, իսկ մարզկենտրոն Վանաձորը՝ մոտ 20 կիլոմետր։ Սա զբոսաշրջային հանգույց չէ՝ իր ենթակառուցվածքով, այլ կենդանի հայկական գյուղ, որտեղ հետաքրքիր են Փամբակի հովտի համայնապատկերները, համեստ գյուղական ճարտարապետությունը և աղետը վերապրած ու տունը նորից կառուցած մարդկանց հիշողությունը։