Սյունիքը Հայաստանի ամենահարավային և, թերևս, ամենախիստ մարզն է։ Այստեղ ճանապարհն օձաձև գնում է անդունդի վրայով, պղնձի երակները թաքնվում են կարմրավուն ժայռերում, իսկ ամեն լեռնանցք բացում է նոր լանդշաֆտ՝ մերթ ընկուզենու պուրակներ, մերթ ալպիական մարգագետիններ, մերթ գրեթե լուսնային սարահարթեր։
Որոտանի կիրճի երկայնքով ձգվում են վանական համալիրները, որոնցից գլխավորը Տաթևն է։ X դարից այն պահում է այս երկրամասի միտքն ու խոսքը՝ գրադարան, համալսարան, զանգակագործների արհեստանոց։ Այսօր դեպի այն տանում է աշխարհի ամենաերկար ուղևորատար ճոպանուղին։
Կապանում՝ հանքագործների քաղաքում, ապրում է մարզի բնակչության գրեթե մեկ երրորդը։ Ավելի հարավ՝ դեպի Մեղրի, կլիման դառնում է գրեթե միջերկրածովյան՝ նուռ, թուզ, խաղող։ Իրանի հետ սահմանին հովիտը նեղանում է, և Արաքս գետը քարեր է տանում դեպի Կասպից։
«Սյունիքը Հայաստանի եզերքը չէ։ Դա նրա ողնաշարն է։»
Այս էջում՝ մարզի բնակավայրերը (եղանակը՝ սեղմելիս), գլխավոր հուշարձանները, երթուղիներն ու տարեգրությունը։ Տաթև, Խնձորեսկ, Զորաց Քարեր — յուրաքանչյուրն իր ժամանակով ու իր բնավորությամբ։
