Հերմոն
Լեռնային գյուղ Եղեգիսի ձորում

Ինչ վայր է սա

Հերմոնը փոքրիկ լեռնային գյուղ է Վայոց ձորի մարզի հյուսիս-արևելքում՝ Եղեգիսի ձորում, համանուն գետի վերին հոսանքում։ Այսօր այստեղ ապրում է մոտ 180 մարդ՝ 1720 մետր բարձրության վրա։

Հերմոնը գտնվում է Եղեգնաձորից մոտ 26 կմ հյուսիս-արևելք՝ Եղեգիս գետի աջ ափին։ Դեպի գյուղ տանող ճանապարհը բարձրանում է գետի երկայնքով, և որքան վեր, այնքան լայն են բացվում լեռների տեսարանները. այդ պատճառով, չնայած համեստ չափերին, գյուղն ընկնում է Եղեգիսի ձորով դեպի Վարդահովիտ ու Գողթանիկ ուղևորվողների ճանապարհին։

Ներկայիս անունը գյուղը ստացել է 1991 թվականին. նախկինում այն կոչվում էր Ղավուշուղ, իսկ Հերմոն անունը տրվել է մոտակա Հերմոնի վանքի պատվին։ Մինչև 1980-ականների վերջն այստեղ ապրում էին ադրբեջանցիներ, իսկ նրանց հեռանալուց հետո գյուղը բնակեցրել են Ադրբեջանից և Արցախից տեղափոխված հայերը, ուստի Հերմոնի այսօրվա համայնքը բավական երիտասարդ է։ Տեղացիներն զբաղվում են անասնապահությամբ, երկրագործությամբ, պտղաբուծությամբ ու մեղվաբուծությամբ։

Կլիման այստեղ չափավոր ցուրտ է ու խոնավ. ձմեռները ձյունառատ են, ամառը՝ կարճ ու ոչ շոգ, ուստի եղանակը Հերմոնում զգալիորեն ավելի զով է, քան ձորի հատակին։ Կանգ առնելու գլխավոր պատճառը, սակայն, շրջակայքն է։ Գյուղից հյուսիս-արևմուտք թաքնված է միջնադարյան Արատեսի վանքը, իսկ մի կողմում մնացել են լքված Կալասար գյուղի հետքերը՝ եկեղեցու և հին գերեզմանատան ավերակներով։ Հենց Հերմոնից խճուղին տանում է բլրի գագաթը, որտեղից պարզ օրը երևում են Վայոց ձորի լեռները՝ հանգիստ ու անշտապ Հայաստանը, որ սիրում են դանդաղ ճանապարհորդները։