Չիվա
Խաղողագործ գյուղ Ելփին գետի ափին

Ինչ վայր է սա

Չիվան փոքրիկ գյուղ է Վայոց Ձորի մարզում՝ փռված Ելփին գետի երկու ափերին, Եղեգնաձորից մոտ 20 կմ արևմուտք։ Այն Արենիի համայնքի մաս է և ապրում է խաղողագործությամբ՝ մոտ 1250 մետր բարձրության վրա։

Չիվան փռված է Ելփին գետի հովտում՝ Երևան—Գորիս ճանապարհին մոտ, որը մայրաքաղաքը կապում է երկրի հարավի հետ։ Գյուղը պատկանում է Վայոց Ձորի մարզի Արենիի համայնքին. 2011 թվականի մարդահամարով այստեղ ապրում էր 698 մշտական բնակիչ։ Տները բարձրանում են լանջերով՝ մոտ 1250 մետր բարձրության վրա, և դրանցից բացվում է Վայոց Ձորին հատուկ տեսարան՝ չոր սարեր և ջրի երկայնքով կանաչ այգիներ։

Գյուղացիների գլխավոր զբաղմունքը խաղողագործությունն է. այստեղի տաք ու արևոտ կլիման հարմար է որթատունկի համար, իսկ խաղողի կողքին մշակում են հացահատիկ, ծխախոտ և բանջարեղեն։ Այս այգիները Չիվան մերձեցնում են հարևան Արենիին, որը վաղուց հայտնի է իր գինով, ուստի հովտով անցնող ճանապարհորդն անցնում է Հայաստանի գինեգործական անկյուններից մեկով։

Հնությունից Չիվայում պահպանվել է եկեղեցի, որը թվագրվում է X դարով՝ գյուղի դարավոր կյանքի համեստ, բայց պերճախոս հետք։ Ճանապարհի մոտ կանգնեցված է չիվացի Տիգրան Ավետիսյանի հուշարձանը, ով զոհվել է 44-օրյա պատերազմում. եկվորի համար դա հանգիստ հիշեցում է, որ խաղաղ այգիների ետևում կանգնած է սահմանին մոտ հայկական գյուղի կենդանի ու բարդ ճակատագիրը։