Գոշ
Գյուղ Գոշավանքի շուրջ՝ Մխիթար Գոշի վանքի

Ինչ վայր է սա

Գոշը գյուղ է Տավուշի մարզի Դիլիջանի համայնքում՝ Դիլիջանի ազգային պարկում, Դիլիջանից մոտ քսան կիլոմետր հեռու, Գետիկ գետի ափին։ Թե՛ գյուղը, թե՛ նրա հանրահայտ Գոշավանք վանքը կրում են միջնադարյան գիտնական Մխիթար Գոշի անունը։

Վանքը, որ նախկինում հայտնի էր Նոր Գետիկ անունով, հիմնադրվել է 1188 թվականին Մխիթար Գոշի կողմից՝ իշխան Իվանե Զաքարյանի աջակցությամբ, երկրաշարժից ավերված հին վանքի տեղում։ Գիտնականի մահից հետո՝ 1213 թվականին, և՛ վանքը, և՛ գյուղը ստացան նրա անունը։

Գոշավանքում պահպանվել են երկու եկեղեցի՝ Սուրբ Աստվածածին (1191–1196) ու Սուրբ Գրիգոր (1237–1241), ինչպես նաև 1241 թվականի երկհարկանի գրատունը՝ 1291 թվականի զանգակատնով։ Այստեղ Մխիթար Գոշը հիմնեց դպրոց, որտեղ սովորեց պատմիչ Կիրակոս Գանձակեցին. ինքը՝ Գոշը, գրեց «Դատաստանագիրքը»՝ հայկական իրավունքի առաջին օրենսգիրքը, ու բազում առակներ։

Վանքի հպարտությունը նրբագեղ «Ասեղնագործ» խաչքարն է, որ 1291 թվականին քանդակել է վարպետ Պողոսը։ Արևմուտքի բլրին կանգնած է Մխիթար Գոշի դամբարան-մատուռը, իսկ երեք կիլոմետր անտառային արահետով՝ գեղատեսիլ Գոշի լիճը։

Գոշը միավորում է հոգևորն ու բնականը՝ օրենսդիր գիտնականի մեծ վանքն ու հանգիստ լեռնային լիճը Դիլիջանի անտառներում։