Այրում
Հայաստանի երկաթուղային դարպասը Վրաստանի սահմանին

Ինչ վայր է սա

Այրումը քաղաք է Դեբեդ գետի վրա՝ Տավուշի մարզի Նոյեմբերյանի համայնքում, Վրաստանի հետ սահմանից ընդամենը երկու կիլոմետր։ Հայերեն «այրում» նշանակում է «այրվող». ավանդության համաձայն՝ վայրն այդպես են կոչել այն բանից հետո, երբ թշնամիները ժամանակին այրել են այն։

Պատմականորեն շրջակայքը մտնում էր Մեծ Հայքի Գուգարք նահանգի մեջ՝ Դեբեդի երկու ափերին՝ Կողբափոր ու Ձոբոփոր գավառներում։ Այս վայրերի հնության մասին է վկայում Դեբեդի աջ ափի Շահլամա բրոնզե ամրոցը։ Բուն քաղաքն, սակայն, երիտասարդ է. 1937 թվականին այստեղ առաջացավ Բանավան ավանը՝ պահածոների գործարանի մոտ, 1960-ին այն դարձավ քաղաքատիպ ավան, իսկ 2006-ին՝ քաղաք։ 2016 թվականին Այրումի համայնքին միացվեցին Արճիս, Բագրատաշեն, Դեբետավան, Դեղձավան, Հաղթանակ, Լճկաձոր ու Պտղավան գյուղերը։

Այրումի գլխավոր նշանակությունն իր երկաթուղին է։ Այստեղ՝ Այրումի կայարանում, անցնում է սահմանը և գործում է Այրում — Սադախլո անցակետը՝ Հայաստանի այսօր միակ գործող միջազգային երկաթուղային հանգույցը, որ կապում է երկիրը Վրաստանի հետ. քաղաքով է անցնում նաև Թբիլիսի տանող Մ-6 ավտոմայրուղին։ Սահմանային կետում տրվում է մուտքի վիզա ժամանելիս։ Այսպես Այրումը դարձավ ողջ հանրապետության հյուսիս-արևելյան դարպասը։

Այրումը ռելսերն ու գետն են հենց սահմանին՝ Հայաստանի գլխավոր երկաթուղային ելքը մեծ աշխարհ՝ Վրաստանով։