Լեռնակերտ
Լեռնային գյուղ Արագածի լանջին

Ինչ վայր է սա

Լեռնակերտը փոքրիկ գյուղ է Շիրակի մարզում՝ Արագածի հյուսիս-արևելյան լանջերին, մոտ 2204 մետր բարձրության վրա։ Հին բազալտե սարահարթերի մեջ այստեղ պահպանվել են վաղքրիստոնեական բազիլիկ և բրոնզի դար հասնող բնակատեղիների հետքեր։

Լեռնակերտը գտնվում է Գյումրիից մոտ 28 կիլոմետր հարավ-արևելք՝ Շիրակի մարզի Արթիկի համայնքում։ Մինչև 1948 թվականը գյուղը կոչվում էր Շիրվանջուղ, իսկ ներկայիս անունը՝ «լեռներում կառուցված», ճշգրիտ արտահայտում է նրա բնավորությունը. տները բարձրում են՝ քամոտ սարահարթի վրա, որտեղ ձմեռները խիստ են, իսկ ամառները՝ կարճ ու պայծառ։ Այսօր այստեղ ապրում է մոտ 323 մարդ, և կենցաղը հենվում է անասնապահության ու հացահատիկի մշակության վրա։

Լեռնակերտի գլխավոր արժեքը նրա հնությունն է։ Գյուղի արևելյան մասում կանգուն է V դարի միանավ բազիլիկը՝ այս կողմերի վաղ քրիստոնեական կառույցներից մեկը, իսկ մոտակա մատուռում պահվում են Պողոս-Պետրոս խաչքարերը։ Գյուղից վեր՝ բլուրների վրա, բարձրանում են Վարի-Բերդ և Վերի-Բերդ կիկլոպյան ամրոցները՝ շարված հսկայական անմշակ քարերից։

Վերի-Բերդի հնագիտական պեղումները ցույց են տվել, որ Արագածի այս լանջերը բնակեցված են եղել դեռ ուշ բրոնզի դարում, իսկ ավելի ուշ՝ վաղ հելլենիստական ժամանակներում։ Խեցեղենի, օբսիդիանե գործիքների և կաթ մշակելու անոթների գտածոները պատմում են այստեղ հազարավոր տարիներ առաջ ապրած երկրագործների ու հովիվների մասին։ Ճանապարհորդի համար Լեռնակերտը Հայաստանի այն հանգիստ լեռնային գյուղերից է, որտեղ լայն տեսարանները հարևան են խոր պատմության շնչին։