Գուսանագյուղ
Շիրակյան գյուղ՝ հին ամրոցով

Ինչ վայր է սա

Գուսանագյուղը փոքրիկ գյուղ է Շիրակի սարահարթին՝ մոտ 1500 մետր բարձրության վրա, Ախուրյանի ջրամբարի մերձակայքում։ Գյուղի տների վերևում բարձրանում են միջնադարյան ամրոցի ավերակները, որ տեղացիներն անվանում են «Գուլա»։

Գուսանագյուղը գտնվում է Հայաստանի Շիրակի մարզի արևմտյան մասում՝ քամոտ բարձրավանդակի այն կողմում, ուր գարունը կանաչ է, իսկ ձմեռները խստաշունչ ու ձյունառատ։ Հայ-թուրքական սահմանն այստեղ շատ մոտ է. կողքին փռվում է Ախուրյան գետի սնուցած ջրամբարը։ Այսօր գյուղում ապրում է մոտ ինը հարյուր մարդ, և կյանքն այստեղ հոսում է գյուղական հանդարտ ռիթմով՝ վարելահող, անասնապահություն, լեռների լռություն։

Չնայած համեստ չափերին՝ Գուսանագյուղն ունի երկար պատմություն։ Հնագետները բնակավայրի առաջին հետքերը վերագրում են խոր հնությանը, իսկ գյուղի վերևում մինչ օրս կանգուն է X–XII դարերի միջնադարյան ամրոցը, որ գյուղացիներն անվանում են «Գուլա»։ Այս կիսավեր պարիսպները հիշեցնում են, որ Շիրակի սարահարթը դարեր շարունակ բնակեցված ու ամրացված երկրամաս է եղել։ Գյուղում կա նաև հին եկեղեցի՝ տեղի հավատքի համեստ վկան։

Գյուղն իր ներկայիս անունը ստացել է 1977 թվականին՝ ի պատիվ ժողովրդական գուսանի. նախկինում այն այլ անուն ուներ։ Ճանապարհորդի համար Գուսանագյուղը հանգիստ կանգառ է Շիրակի սահմանամերձ հուշարձանների ճանապարհին, ուր կարելի է բարձրանալ հին ամրոցը, հայացք գցել ջրամբարին և շնչել այս լեռնաշխարհի օդը։