Գտաշեն
Շիրակի հանգիստ լեռնային գյուղ

Ինչ վայր է սա

Գտաշենը փոքրիկ լեռնային գյուղ է Հայաստանի Շիրակի մարզում՝ Ամասիայի համայնքում, Գյումրիից մոտ 13 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Այն փռված է մոտ 1860 մ բարձրության վրա, և այսօր այստեղ ապրում է ընդամենը շուրջ 271 մարդ։

Մինչև 1991 թվականը Գտաշենը կոչվում էր Մաղարաջուղ. այս անունը մնացել էր նրա նախկին, շատ խայտաբղետ կյանքից։ Ժամանակին այստեղ կողք կողքի ապրել են հայեր, ադրբեջանցիներ և հույներ, իսկ հույն համայնքը ուներ իր եկեղեցին, որից գյուղի կենտրոնում մնացել է միայն կիսավեր պատը՝ անցած դարաշրջանի լուռ հուշարձան։

Գյուղի դիմագիծն ամբողջովին փոխվեց 1980-ականների վերջին և 1990-ականների սկզբին։ 1988–1989 թվականներին այստեղ վերաբնակվեցին հայ ընտանիքներ Ախալքալաքից, Գյումրիից, Թալինից, Ամասիայից և Լեռնային Ղարաբաղից, և Գտաշենը կարծես նորից ծնվեց։ Անցած դարում բնակչությունը մերթ հասնում էր գրեթե հազարի, մերթ իջնում մի քանի տասնյակի՝ լավ արտացոլելով այս լեռնային գյուղերի փոփոխական ճակատագիրը։

Գտաշենում ապրում են համեստ, գյուղական կենցաղով. անասնապահությամբ են զբաղվում, ցորեն ու կերային կուլտուրաներ ցանում Շիրակի ցուրտ դաշտերում։ Ճանապարհորդը այստեղ պետք է գա ոչ թե աղմկոտ տեսարժան վայրերի, այլ լռության, լեռնային մաքուր օդի և Ամասիայի շրջակայքի ընդարձակ Շիրակի սարահարթի տեսարանների համար։