Ախուրյան
Մեծ գյուղ Գյումրիի դարպասների մոտ

Ինչ վայր է սա

Ախուրյանը Հայաստանի Շիրակի մարզի խոշոր գյուղ է՝ տարածված Շիրակի սարահարթին՝ մոտ 1500 մետր բարձրության վրա, գրեթե Գյումրիի շեմին։ Ժամանակին այն կոչվում էր Դուզքենդ և երկար տարիներ եղել է Ախուրյանի շրջանի կենտրոնը։

Ախուրյանը փռված է Շիրակի սարահարթին՝ Գյումրիից ընդամենը մի քանի կիլոմետր հյուսիս, և կրում է նույն անունը, ինչ սահմանային Ախուրյան գետը՝ Արաքսի ձախ վտակը, որով անցնում է Հայաստանի ու Թուրքիայի սահմանը։ Մինչև 1945 թվականը գյուղը կոչվում էր Դուզքենդ, իսկ խորհրդային տասնամյակներին եղել է համանուն Ախուրյանի շրջանի վարչական կենտրոնը՝ ինչը մինչ օրս զգացվում է նրա մեծությամբ ու բարեկարգությամբ։

Այսօրվա բնակիչների արմատները գնում են դեպի Արևմտյան Հայաստան․ ընտանիքների մեծ մասի նախնիները այստեղ են տեղափոխվել 1828–1829 թվականներին՝ Բասենից, Կարսից, Սեբաստիայից և Ալաշկերտից։ Կենցաղն այստեղ դեռ հենվում է հողի վրա՝ անասնապահության ու երկրագործության, իսկ Շիրակի բարձր ու զով սարահարթը ողջ կյանքին հաղորդում է իր հանդարտ, քամիներին բաց ռիթմը։

Ճանապարհորդի համար Ախուրյանը հարմար ու հանգիստ մեկնակետ է հյուսիսային Հայաստանով շրջելու համար․ կողքին Գյումրին է՝ սև ու կարմիր տուֆի իր թաղամասերով, իսկ թուրքական սահմանն ուղիղ գծով ընդամենը մոտ տասնվեց կիլոմետր է։ Հենց գյուղում ուշադրություն են գրավում գյուղական եկեղեցին ու Կոմիտասի հուշարձանը՝ հանդարտ ուղենիշներ Շիրակի ընդարձակ բացատների մեջ։