Դաշտադեմ
Հանգիստ գյուղ վրացական սահմանին

Ինչ վայր է սա

Դաշտադեմը փոքրիկ գյուղ է Հայաստանի Լոռու մարզում՝ Տաշիրի բարձրադիր սարահարթին, հենց վրացական սահմանի մոտ։ Այսօր սա Լոռու հանգիստ, նկատելիորեն ամայացած անկյուն է, որն ապրում է անասնապահությամբ և ավելի մարդաշատ անցյալի հիշողությամբ։

Դաշտադեմը գտնվում է Հայաստանի հյուսիսում՝ Լոռու մարզում, շրջկենտրոն Տաշիրից մոտ տասը կիլոմետր և Երևանից ավելի քան մեկուկես հարյուր կիլոմետր հեռավորության վրա։ Դեպի գյուղ տանող ճանապարհը գրունտային է, կապը հազիվ է բռնում, իսկ որոշ տեղերում հեռախոսին միանում է վրացական ռոումինգը՝ այնքան մոտ է անցնում սահմանը։ Շուրջը բաց, բարձրադիր սարահարթ է՝ մոտ 1458 մետր բարձրության վրա, ցուրտ ու քամոտ ձմեռներով և կարճ, առատ ամառով։

Գյուղն ունի այս կողմերին բնորոշ բարդ ճակատագիր։ Մինչև 1988 թվականը Դաշտադեմը հիմնականում ադրբեջանաբնակ էր. ղարաբաղյան իրադարձությունների տարիներին նախկին բնակիչները հեռացան՝ տները փոխանակելով Ադրբեջանից եկած հայ փախստականների բնակարանների հետ։ Ժամանակի ընթացքում փախստականներն էլ ցրվեցին՝ ով Երևան, ով արտերկիր, և երբեմնի՝ շրջանի ամենախոշոր գյուղերից մեկը, ամայացավ։ 2017 թվականին համայնքների խոշորացման ընթացքում Դաշտադեմը միացավ Տաշիր քաղաքին։

Այսօր գյուղում մշտապես ապրում է ընդամենը մի քանի տասնյակ ընտանիք։ Հիմնական զբաղմունքներն են անասնապահությունն ու Ռուսաստանում սեզոնային աշխատանքը. կաթը հանձնում են Տաշիրի պանրագործարանին, թեև դրա դիմաց շատ քիչ են վճարում։ Դաշտադեմի ամենահին ու մեծ շենքը 1929 թվականին կառուցված դպրոցն է, որտեղ այժմ ընդամենը մի բուռ աշակերտ է մնացել։ Ճանապարհորդին Դաշտադեմը հետաքրքիր է ոչ թե հնչեղ հուշարձաններով, այլ լոռեցի սահմանամերձ գյուղի անկեղծ, անպաճույճ պատկերով։