Ճոճկան
Հին գյուղ Դեբեդի ափին

Ինչ վայր է սա

Ճոճկանը Լոռու մարզի հնագույն գյուղ է՝ փռված Վիրահայոց լեռների լանջերին, Դեբեդ գետի ձախ ափին, Ալավերդուց մոտ 16 կմ հյուսիս-արևելք։ Մոտ 740 մետր բարձրության վրա այստեղ ապրում է մի փոքր ավելի քան մեկուկես հազար մարդ։

Ճոճկանի պատմությունը հասնում է խոր անցյալ. հայ պատմիչ Ղազար Փարպեցին գյուղի հիմնադրումը կապում էր IV դարի և Ջոջիկ անունով մարդու հետ, ում անունից էլ, ավանդության համաձայն, ծագել է գյուղի անվանումը։ Դարեր շարունակ կյանքն այստեղ հոսել է հանդարտ՝ այգիներ, վարելահողեր, քարե տներ լեռան լանջին, որտեղից բացվում է Դեբեդի կիրճի և մինչև Վրաստանի սահմանը ձգվող հեռավոր լեռնաշղթաների լայն տեսարանը։

XIX դարի վերջին Ճոճկանը պատկանում էր հայտնի Լոռիս-Մելիքովների տոհմին։ 1886 թվականին Կատերինա Լորիս-Մելիքյանի՝ նշանավոր զորավար Միքայել Լորիս-Մելիքովի մոր միջոցներով գյուղում կառուցվեց Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Գյուղի շրջակայքում պահպանվել են ավելի հին հուշարձաններ՝ XVII դարի սկզբի Նահատակի մատուռը, Շպրտնավանք վանքը, միջնադարյան խաչքարեր և հին գերեզմանատուն, որոնք հիշեցնում են այս վայրերի երկար հոգևոր պատմության մասին։

Ճոճկանը վաղուց հայտնի էր այգեգործությամբ. խորհրդային տասնամյակներին տեղի այգիները տարեկան տալիս էին հազարավոր տոննա միրգ։ Այսօր այս հանգիստ լոռեցի գյուղը գրավում է նրանց, ովքեր ճանապարհորդում են Հայաստանի հյուսիսով՝ հին վանքերի, լեռնային տեսարանների և Դեբեդի երկայնքով ձգվող անշտապ ճանապարհի համար։