Այգեհատ
Հանգիստ գյուղ Դեբեդի վրա

Ինչ վայր է սա

Այգեհատը Հյուսիսային Հայաստանի Լոռու մարզի փոքրիկ գյուղ է՝ փռված Դեբեդ գետի ձախ ափի սարահարթին՝ մոտ 1150 մետր բարձրության վրա: Այն գտնվում է Ալավերդուց մոտ ինը կիլոմետր հարավ-արևմուտք և մտնում է Օձունի համայնքի մեջ:

Այգեհատն այն վայրերից չէ, որ ուղեցույցներում մեծ տառերով են գրում, և հենց դրա մեջ է նրա հմայքը: Մոտ ութսուն բնակիչ, հանդարտ գյուղական կյանք, այգիներ ու վարելահողեր՝ Դեբեդի կիրճից վեր ընկած սարահարթին - ահա նրա իրական ռիթմը: Գյուղի անունը կապում են խաղողագործության հետ. ենթադրվում է, որ ժամանակին այստեղով էր անցնում այգիների հարավային սահմանը, և այստեղից էլ ծնվել է Այգեհատ անունը:

Այգեհատն ունի երկար հիշողություն: 1963-ից մինչև 1992 թվականը գյուղը կրել է Դանուշավան անունը՝ ի պատիվ տեղացի Դանուշ Շահվերդյանի՝ հին բոլշևիկի և պետական գործչի, որը զոհվեց ստալինյան բռնաճնշումների տարիներին և հետագայում արդարացվեց: Այստեղից է սերում նաև Սիմոն Զավարյանը՝ Դաշնակցություն կուսակցության հիմնադիրներից մեկը: Պատմական Այգեհատ անունը գյուղին վերադարձավ իննսունականների սկզբին:

Չնայած համեստ չափերին՝ Այգեհատում կա ինչ դիտել նրա համար, ով սիրում է լռությունն ու հին քարը. միջնադարյան խաչքարեր փորագիր խաչերով, Սուրբ Սարգսի փոքրիկ մատուռ, հին աղբյուր և համագյուղացիներին նվիրված հուշարձաններ: Մարզ Լոռի, գյուղ Այգեհատ, քաղաք Ալավերդի - այս եռյակն ապահովում է թե՛ հանգիստ գիշերակաց, թե՛ մոտակա տեսարժան վայրեր: Շուրջբոլորը Լոռու մարզին բնորոշ բնապատկերն է՝ անտառապատ լանջերով ու խոր կիրճով, իսկ ոչ հեռու՝ նույն Դեբեդի վրա, թաքնված է հանրահայտ Քոբայր վանքը: Այգեհատը լավ հանգրվան է Հյուսիսային Հայաստանով ճանապարհորդելիս: