Արջուտ
Գյուղ Բազումի լանջերին

Ինչ վայր է սա

Արջուտ գյուղը փոքրիկ լեռնային բնակավայր է Լոռի մարզում՝ Վանաձորից ընդամենը մի քանի կիլոմետր հյուսիս-արևմուտք։ Նրա վերևում բարձրանում է Բազումի լեռնաշղթան, իսկ գյուղի մոտով հոսում է Արջուտ գետը. բարձրությունն այստեղ մոտ 1450 մետր է։

Արջուտը նստած է Փամբակի գոգահովտում՝ մեղմ լեռնալանջերին, համանուն գետի՝ Փամբակ թափվելու տեղից փոքր-ինչ վերև։ Մարզկենտրոն Վանաձորը մոտ է, իսկ կողքով անցնում է Վանաձոր–Սպիտակ ճանապարհը, այնպես որ գյուղն աշխարհից կտրված չի զգում իրեն՝ մնալով հանգիստ ու անշտապ։ 1400–1600 մետր բարձրությունը թելադրում է իր ռիթմը. ձմեռները երկար են ու ձյունառատ, ամառները՝ տաք և բավական խոնավ, իսկ տարեկան տեղումները կազմում են 600–700 մմ։

Արջուտում կյանքը մինչ օրս հենվում է հողի վրա։ Վարելահողի տակ մոտ 170 հեկտար է, կան պտղատու այգիներ, իսկ շուրջը տարածվում են ընդարձակ արոտավայրեր ու խոտհարքներ։ Մարդիկ զբաղվում են դաշտավարությամբ, անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ ու մեղվաբուծությամբ։ Մերձակա ընդերքում տուֆ կա՝ փափուկ հրաբխային քար, որից կերտված է գրեթե ողջ Հայաստանը, իսկ հողից բխում են ածխաթթվային հանքային աղբյուրներ։

Գյուղն ունի ոչ հեշտ պատմություն. դեռ խորհրդային տարիներին այստեղ հիմնականում ադրբեջանցիներ էին ապրում, և 1988 թվականի դեպքերից հետո բնակչությունը գրեթե ամբողջությամբ փոխվեց՝ այսօր Արջուտում հայեր են բնակվում։ Եկեղեցու բակում՝ գյուղական գերեզմանատանը, պահպանվել են հին տապանաքարեր ու խաչքարեր, իսկ Առաքելոց խաչ համեստ մատուռը մնում է բնակիչների հոգևոր գլխավոր կռվանը։ Ճանապարհորդի համար Արջուտը հետաքրքիր է հենց սրանով՝ առօրյա լեռնային Հայաստանը՝ առանց զարդարանքի, լեռնաշղթայի տեսարանով ու խոտի բուրմունքով։